Zawody?

Niektóre z tekstów wielkopostnej liturgii zdają się w ogóle nie odnosić do tego, czym Wielki Post przede wszystkim jest: czasem przygotowania paschalnego, jak o tym przypominają modlitwy poświęcenia popiołu w Środę Popielcową. Sama już bowiem kolekta z tejże Środy mówi o militia christiana, chrześcijańskiej służbie wojskowej, którą ma być Wielki Post. A czytanie z niedzielnych nieszporów mówi o sportowych zawodach: kto pierwszy, ten lepszy (1 Kor 9:24-25). Czy o to rzeczywiście chodzi w Wielkim Poście? Żeby ascetycznie poćwiczyć? Jeśli tak, to ja za taki Wielki Post dziękuję. On ma być przygotowaniem do największego święta w roku liturgicznym, do Wielkanocy, czy, jak się teraz modniej mówi, do Paschy. Po to się umartwiamy przez 40 dni, aby oczyścić się na duszy i ciele, i móc w ten sposób obchodzić wielkie święto. Tak się przygotowywali, tyle że przez trzy dni, Izraelici na pustyni, przed zstąpieniem JHWH na górę Synaj. Przed świątecznym spotkaniem z Bogiem trzeba się przygotować, i temu służy Wielki Post. Umartwiamy się, pokutujemy, to rodzaj duchowej kąpieli i wysprzątania domu naszej duszy, aby mógł do niej z radością wejść zmartwychwstały Pan.

Święte misterium Paschy

W kolekcie z Popielca brakuje mi odniesienia do Wielkanocy, do misterium paschalnego. Mowa w niej tylko o chrześcijańskiej żołnierskiej walce ze złym duchem, w której ma nas umacniać post. Czysta asceza, asceza dla ascezy. Przecież taka walka jest nie tylko w Wielkim Poście, ale w całym roku. Modlitwy na poświęcenie popiołu, modlitwa nad darami, mówią o misterium paschalnym męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa, kolekta nie. Lepiej byłoby, gdyby ułożono nową kolektę na ten dzień, zamiast brać modlitwę, która kiedyś kończyła posypywanie głów popiołem. 

Bo przecież nie chodzi nawet o to, żebyśmy w Wielkim Poście jakoś gorliwiej walczyli ze złem w naszych duszach, ale abyśmy przygotowali się na święta wielkanocne, święta paschalne. W konstytucji Sacrosanctum Concilium święty Sobór nauczał, że podwójne jest znaczenie Wielkiego Postu: przygotowanie do i wspomnienie chrztu, i przygotowanie przez pokutę do obchodu misterium paschalnego (SC 109). Myślę, że na początku Wielkiego Postu, w pierwszej mszalnej modlitwie, powinno to być wyraźnie powiedziane. Szkoda, że nie jest, że zgubiono to, co najważniejsze.

I dla jasności: przedsoborowa kolekta wcale nie była lepsza.

Proszę bardzo

Czytam teraz o Tolkienie i Ojcze nasz. Jakiś pomysł na adwentowe postanowienia? Proszę bardzo: dokładne odmawianie Ojcze nasz. Może okazać się trudniejsze niż na przykład niejedzenie słodyczy.

Mortificatio animae

Jest to z pewnością mało wysublimowany sposób umartwiania się, a mianowicie chodzenie, z powodu bliskiej odległości, do kościoła parafialnego. Dziś trafiłem na mszę odprawianą przez proboszcza. Witam was, życzę wam, alleluja i do przodu. No comments.

Dni pokuty

To chyba Grzegorz Wielki pisał, że Wielki Post to dziesięcina z całego roku, w czasie której pokutujemy za grzechy (całego roku, oczywiście). Takie podejście do tej pory pojawia się w niektórych modlitwach i antyfonach wielkopostnych (chociażby antyfona Modlitwy przedpołudniowej albo hymny niedzielne, czy też kolekta Popielca). Niezbyt podoba mi się takie podejście. Wielki Post ma być przygotowaniem do Wielkanocy, owszem, przez pokutę także, ale nie pokutę dla samej pokuty. Nie chodzi też o to, żeby sobie przez cały rok grzeszyć, a potem to odpokutować w Wielkim Poście i bye-bye. Tak jak Adwent jest czekaniem na Boże Narodzenie, tak Wielki Post jest czekaniem na Wielkanoc, bez tego traci on sens i staje się tylko czczym ćwiczeniem ascetycznym, które równie dobrze znalazłoby sobie miejsce i w innych religiach.

Umartwienia tylko wtedy mają sens, jeśli są zjednoczone z męką Jezusa, jak o tym mówi modlitwa nad darami z Popielca. To dążenie do Wielkanocy widać też w modlitwach na poświęcenie popiołu, na nowo ułożonych po Soborze: mamy iść przez Wielki Post drogą pokuty, abyśmy otrzymali życie na wzór Zmartwychwstałego Syna Bożego. Któremu chwała i cześć na wieki. Amen.

Adwentowe umartwienia

Pisze o nich Merton w Znaku Jonasza: jeżeli przyjdzie list albo paczka, na które szczególnie czekamy, nie otwieramy ich od razu, robimy to dopiero po nieszporach. Taka odrobina cierpliwości ofiarowana Bogu.