Piękny jest

Od trzech dni zachwycają się Nią prawie wszyscy moi znajomi

Ikona z królikiem

Jeszcze raz Rzymian 6

Ta ikona

Ikona Maryi, którą najbardziej kocham? Ta z Deisis Teofana Greka, we wczorajszym wpisie zamieszczona jako Orędowniczka nasza.

Kiedy myślimy o Maryi wziętej do nieba, trudno się nie ucieszyć, nawet pomimo ciemności, o których czytam w książce The Depth of God's Reach.

Poszukiwana

Szukam ikony doskonałej, a znajduję tylko wybrakowane. W każdej coś jest nie tak, jakiś drobiazg, jakiś ułomek: a to brak podpisu, a to szaty szarawe zamiast białych, a to błąd w podpisie (z mojej zresztą winy), a to złe nachylenie postaci... Panie, czy kiedykolwiek znajdę ikonę całkowicie piękną, doskonałą, prowadzącą do Ciebie bez żadnych grudges?

Ikona na męczeństwo św. Jana Chrzciciela

Zwykle pisałem coś o dniu męczeństwa św. Jana, można poszukać w blogu i znaleźć. Dziś tylko ikona: akurat nie przepadam za tym typem ikon św. Jana, Poprzednika i Chrzciciela Pańskiego, przedstawianego jako Anioł pustyni, wolę wyobrażenia z Deesis, ale ta ikona akurat dobrze się komponuje z dzisiejszym dniem, bo ukazuje też męczeńskie ścięcie Chrzciciela.

Twego dziela Chrzciciela, Bożycze,

usłysz głosy, napełń myśli człowiecze... 

Ci, którzy dzisiaj w II i III Modlitwie Eucharystycznej wspomnieć chcieli św. Jana Chrzciciela, złamali starą zasadę, że św. Jana wymienia się przed św. Józefem.

Baranek na rzeź prowadzony

Niech się Twym widokiem nacieszymy, Panno o twarzy ciemnej jak namioty patriarchów

Gołąbko ma, w zagłębieniach skały,         
w szczelinach przepaści,
ukaż mi twą twarz,
daj mi usłyszeć twój głos!
Bo słodki jest głos twój
i twarz pełna wdzięku. (Pnp 2:14)

Pod wszystkimi pstrokatymi sukienkami, pełnymi przepychu, które w dzień sądu zamienią się w proch, ginie gdzieś pokorna i cicha, i piękna Marja. Zostawiają Jej tylko twarz i ręce, ukryte w studni ze złota i drogich kamieni. Jak czujesz się, Panno najczcigodniejsza, pod tym miszmaszem, Ty, odziana w złotogłów tkany przez samego Boga?

Bogurodzico Dziewico, raduj się

Thomas Merton napisał kiedyś o trapistach, że każdy ich miesiąc należy do Matki Bożej. Czasami wyliczam sobie dni Jej poświęcone w moim kalendarzu. Sierpień krąży wokół Dziewicy o wiele bardziej niż maj, bo wspominamy w nim, kolejno: dzień Maryi Panny Anielskiej (2.08); rocznicę poświęcenia rzymskiej bazyliki Sancta Maria Maior, czyli dzień Matki Boskiej Śnieżnej (5.08); Jej chwalebne Zaśnięcie i Wzięcie do nieba (15.08); wspomnienie Maryi Królowej (22.08). Poza tym, w sierpniu są jeszcze dwa dni poświęcone ikonom Bogurodzicy: ten bardziej znany to 26.08, dzień Matki Bożej Jasnogórskiej, a drugi to 19.08, dzień Matki Bożej Dońskiej, dzień tej ikony, którą niżej można zobaczyć. W troparionach błagamy Dziewicę Bogurodzicę, aby od wszelkiej biedy nas wybawiła.

Zanieś naszą modlitwę Twemu Synowi, a Bogu naszemu, aby zbawił przez Ciebie nasze dusze.

Niech Mu oddadzą pokłon wszyscy aniołowie Boży!

Zupełnie przypadkiem znalazłem ikonę Zmartwychwstania Pańskiego, której nigdy wcześniej nie widziałem: Zmartwychwstałego adorują dwaj aniołowie, przypuszczalnie ci, którzy potem przekażą kobietom wieść o zmartwychwstaniu Jezusa. Bardzo ciekawe przedstawienie. Prorok zapowiadał, że Pan się objawi między dwoma zwierzętami (Ha 3:2 Vetus Latina), i takie wyobrażenie Chrystusa jest np. na drogim naszemu sercu krzyżu w Ruthwell. Ale między dwoma aniołami? Pierwszy raz się z tym spotykam. Bardzo piękne wyobrażenie Pana. Niech Mu oddadzą pokłon wszyscy aniołowie Boży! (Hbr 1:6).

Martine, par Apostolis, me festum tuum colentem fove

Fac nunc quod olim gesseras, et semper intercede pro nobis.

Przez ponad tysiąc pięćset lat pamiętano ze czcią o tobie w tym dniu, święty Marcinie, a potem nagle zaczęto spychać cię w niepamięć, zamiast twej świętości, z której cieszą się aniołowie, chóry świętych i dziewice, sławiąc naród i ziemskie sprawy jego.

θεῖος ἀνήρ

O Martine, o pie, quam pium est gaudere de te, o Martine, prophetis compar, apostolis conserte, praesulum gemma, fide et meritis egregie, pietate mirabilis, caritate ineffabilis, succurre nobis nuns et ante Deum. Qui de archichristianorum palude foetida nos eruisti, intercede semper pro nobis.

Quaesivi vultum tuum

Różnie nazywają serbski klasztor na górze Atos, z którego pochodzi ikona Pantokratora: Chilander, Chilandar, Chilandari... takie przynajmniej nazwy wypluwa internet. Sama ikona jest najpiękniejszą ikoną Chrystusa, jaką w życiu widziałem, chociaż znam ją tylko z reprodukcji, i na każdej wygląda, jeśli chodzi o kolory, trochę inaczej.

Jeszcze inaczej wyglądają ikony, według niej pisane. Tak naprawdę, jak dla mnie, żadna z nich nie oddaje jej w pełni, jest w tej ikonie coś tak nieuchwytnego, że żadna kopia nie jest w stanie tego oddać. Jeden z moich angielskich przyjaciół, zobaczywszy kopię tej ikony, stwierdził, że Chrystus wygląda na niej brute. Czy to kwestia linii nad brwiami, czy nasady nosa, nie wiem, w każdym razie żadna kopia, żadna ikona wzorowana na tej serbskiej nie podoba mi się, nie zbliża się do jej piękna nawet odrobinę. W jej przypadku wolę reprodukcje.

Богородице Дево, радуйся

Dziś jest dzień Matki Boskiej Dońskiej, czy właściwie: dońskiej ikony Matki Boskiej. Jedna z piękniejszych ikon Najświętszej Maryi.

Kleszczmy rękoma

15. sierpnia, dzień, w którym liturgia ziemska tak wyraźnie łączy się z niebieską, jak o tym mówi antyfona wejście: Radujmy się (gaudeamus) wszyscy w Panu, obchodząc dzień świąteczny ku czci Najświętszej Maryi Dziewicy; z Jej Wzięcia do nieba radują się (gaudent) aniołowie i wychwalają Syna Bożego.

Bóg stoi

Nad Twoim łożem,

Madonno.

Leżysz,

Łagodna, cicha i głęboka,

Rzeko w aureoli

U ujścia.

Bóg trzyma w dłoniach

Twoją duszę,

Owiniętą w płótno

I tak ciasno

Związaną powijakami,

Jakby była niemowlęciem.

Starzy chrześcijanie

Płaczą.

Pierwsi biskupi

Płaczą.

Pochylone kobiety

Ocierają łzy

Chustami.

Tylko niebiosa

Radośnie klaskają,

Gdyż wiedzą,

Że to są Twoje narodziny

Na wzniesionych rękach

Boga.

          (Roman Brandstaetter)

John the Earendel

Þa wæs acynned se mon Sancte Iohannes, se wæs mara ond selra eallum mannum. He wæs gelic Godes englum, ond he wæs beme, Cristes fricca on þysne middangeard, ond wæs Godes Suna spellboda, ond segnbora þæs ufancundan Kyninges... Ond nu seo Cristes gebyrd æt his æriste, se niwa eorendel Sanctus Iohannes... Ond forþon þe nu þæt is se dema Drihten Crist, seo beme Sanctus Iohannes, ond nu mid God selfa on þysne middangeard cuman wille – gange se engel beforan him Sanctus Iohannes.

Then was born the man Saint John, who was greater and more excellent than all other men. He was like the angels of God, and he was the trumpet, Christ's crier in this middle-earth, and the messenger of God's Son, the standard-bearer of the Supernal King... And now the birth of Christ [was] at his appearing, and the new day-spring (eorendel) was Saint John... And because that Christ the Lord is now the Judge, Saint John will be the trumpet, and will therefore come with God himself upon this middle-earth – let the messenger, i.e. Saint John, go before him. (The Blickling Homilies; trans. R. Morris, with some changes by me)

Zdrowaś Maryjo

Wspaniałe wrażenie sprawia słuchanie po serbsku tekstu, który znam na pamięć po grecku, rodzaj prawosławnego Zdrowaś Maryjo. Raduj się, tak jak w Ewangelii, raduj się, Bogurodzico Dziewico. W tej muzyce słychać tę radość.

Arka Boża

W wigilię Zaśnięcia i Wzięcia do nieba świętej Dziewicy czytamy o wprowadzeniu Arki Bożej do Jerozolimy. W samą uroczystość liturgia stawia przed nami obraz Arki Bożego Przymierza w niebiańskiej świątyni. Porównanie wyraźne, jasne: Maryja Panna jest ową Arką, w której Obecność Boża zamieszkała na ziemi.

Zaśnięcie i Wzięcie do nieba – Pascha Maryi, Jej przejście z tego świata do Syna. Jej śmierć, zmartwychwstanie i wyniesienie do chwały, krok w krok tą samą drogą, którą poszedł wcześniej Chrystus, poszedł, aby przygotować miejsce także dla swej czcigodnej Matki. Pascha wiąże się w pewien sposób, niezauważalny wręcz, z Arką Przymierza. Apostoł, który w swej wizji ujrzał Arkę Bożą w niebiańskiej świątyni, napisał też, że Maria Magdalena, gdy zajrzała do grobu Pańskiego, zobaczyła dwóch aniołów: jeden z nich siedział w miejscu, gdzie spoczywała była głowa Jezusa, drugi tam, gdzie były Jego nogi. Pomiędzy aniołami – pusta przestrzeń, bo Pana już tam nie ma, zmartwychwstał, jest obecny w Inny sposób. Na Arce Przymierza także byli dwaj aniołowie, dwa cheruby, a między nimi pusta przestrzeń, w której objawiała się niewidzialna chwała Pańska. To, co Arka zapowiadała, wypełniło się w Zmartwychwstaniu. Odtąd Arka Boża przypomina o powstaniu z martwych: święta Maryja jako pierwsza z odkupionych zmartwychwstała i weszła do nieba.

Arka Boża jest już w świątyni niebiańskiej, w chwale samego Boga, ponad aniołami. Zmartwychwstała, i z duszą i ciałem została wzięta do nieba, gdzie Jej Syn, Król nieśmiertelny, zasiada po prawicy Ojca.

Zawsze będę przy Tobie, Tyś ujął moją prawicę, prowadzisz mnie według swej rady, i do swej chwały mnie przyjmiesz (Ps 73:23-24).

Vates

Praepotens martyr eremique cultor, maxime vatum!

Niektórzy z tych, których uczyłem, pamiętają, że vates pokrewne jest z imieniem germańskiego boga Wodena, znanego też jako Odin, i etymologicznie znaczy: natchniony, ogarnięty boskim szałem.