Eodem die 23 aprilis

Urodził się William Shakespeare, o czym wczoraj zapomniałem i zapomniałem powiedzieć. 460 rocznica urodzin.

W kwestiach medycznych i nie tylko

Muszę iść do weterynarza po receptę na insulinę. Obawiam się, że będzie się to wiązało z pobraniem krwi kotce, a to niełatwa sprawa, zwłaszcza w moim obecnym stanie. Mam nadzieję, że weterynarz przyjmuje, bo jeśli nie, to nie wiem, gdzie się zwrócić. Może do chrzestnej spod Warszawy, do której zwierzaków weterynarz przyjeżdża.

Nie mam zajęć w nowicjacie, bo bracia są chorzy. Tyle wiem. Nie udało mi się, mimo korzystania z różnych kanałów, dowiedzieć się, na co są chorzy. Napisali tylko, żeby się za nich modlić, a wszystko będzie. Domyślam się, że miało być jeszcze 'dobrze'.

Obejrzałem Hamleta z Melem Gibsonem. 25 lat temu była to moja ulubiona ekranizacja Hamleta, dziś aż tak bardzo mnie nie wzruszyła. Zauważyłem wśród dekoracji nieco celtyckich motywów, więc nieco mi zgrzytało. Ale ogólnie film jest dobry. Glenn Close jako Gertruda niesamowita. Może to ja jestem bardziej gruboskórny.

Codzienne Boże Narodzenie

W książce karmelitańskich rozważań Studnia Eliasza na dzisiaj podane jest rozważanie świętej Teresy Benedykty od Krzyża. Przypomina ona, że Komunia święta jest odnowieniem w duszy tajemnicy Bożego Narodzenia. Chrystus w nas się rodzi, kiedy Go przyjmujemy w Eucharystii.

A tymczasem zaczyna się styczeń, drugi z najgorszych miesięcy roku.

Time is come round (Shakespeare, Juliusz Cezar V, 3).

A jutro 130. rocznica urodzin Tolkiena.

O dziwne Narodzenie, nigdy niewysłowione

Starałem się tę oktawę Bożego Narodzenia przeżyć w duchu wdzięczności i uwielbienia Boga za dar Wcielenia Bożego Słowa. Ograniczyć prośby do minimum, skupić się na uwielbieniu. Na ile mi się to udało, Bóg oceni.

Trynitarny tekst drugiego czytania mszalnego, dzisiaj szczególnie na to zwróciłem uwagę: Ojciec posyła Syna i Ducha, abyśmy mogli stać się przybranymi dziećmi Bożymi. To nasze powołanie i wejście w życie Trójcy Świętej.

Pamiętam czasy, kiedy w telewizji publicznej (wtedy jedynej telewizji) były sztuki Shakespeare'a z BBC. A teraz co mamy? Prymityw to łagodnie powiedziane. I na to idą grube pieniądze.

Shakespeare in original spelling

To fragment z Cymbelina, znalezionego w sieci. Loreena McKennitt ułożyła do niego muzykę.

Jak zauważyli mądrzejsi ode mnie, tekst w oryginalnej, 17-wiecznej, pisowni pozwala lepiej obcować z autorem. Nie pomyśleli tylko, że ktoś taki ja chciałby w związku z tym mieć dzieła wszystkie Shakespeare'a w takiej pisowni.

Motto na ten Adwent

Nie będzie zaskakujące: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Nie jest zaskakujące, ale bardzo trudne. Ofiaruję Ci, Panie, mój ból, moje cierpienie, moje opuszczenie, moje przyspieszone myśli.

 

Jest druga po południu i ciemno, ale mi to nie przeszkadza. Myślałem, że łatwo będzie kupić Shakespeare'a in original spelling, ale okazało się, że to koszty idące w setki funtów. Co z tego, że takie wersje są dostępne online, ja chcę mieć normalną książkę, którą normalnie można czytać, jak w czasach Shakespeare'a. Świat nie jest przyjazny dla filologów. Nawet po trzynastce z ZUS-u.

Widać mam dziś wysoki limit nieszczęść: otwieram internet, a tu wyskakuje ta zdzira, Maria Stuart...

Now my charms are all o'erthrown (Shakespeare)

Shakespeare i Tolkien w Biblii?

Z dzisiejszego czytania:

Wojsko wyruszyło w pole przeciw Izraelowi. Doszło do bitwy w lesie Efraima. W walce ze sługami Dawida wojsko izraelskie zostało pobite. Była to wielka klęska w tym dniu: poległo dwadzieścia tysięcy. Stąd walka przeniosła się na całą okolicę, a las w tym dniu pochłonął więcej wojska niż miecz. (2 Sm 18:6-8)

Tajemniczo to brzmi: las pochłonął wojsko. Tyle różnych skojarzeń wywołuje, nie tylko z Shakespeare'em i Tolkienem, ale i z Lasem Teutoburskim, i z niektórymi baśniami braci Grimm.

Przypadkiem

Szukając czegoś zupełnie innego, przypadkiem znalazłem to w Wesołych kumoszkach z Windsoru (akt 5, scena 5): But, stay; I smell a man of middle-earth. Ciekawe, że Shakespeare użył tak starego zwrotu. Stanisław Barańczak tłumaczy trochę dziwnie: Lecz cóż to? Człowiek? Czuję woń mdlącą i mglistą...

The Clone Army Attacketh

Dopiero przy czytaniu tego tomu załapałem, że Yoda mówi w metrum haiku: 5-7-5. Np.:

Now, your minds clear ye,

And together shall we find

This wayward planet.

Albo:

Indeed, 'tis certain:

Powerful you are, Dooku.

The dark side I sense.

Czy też:

Fought ably you have,

Former Padawan of mine,

Yet I am Master.

To, oczywiście, tylko metrum haiku, nie stylistyka, która pozostaje w niektórych wypowiedziach Yody całkowicie szekspirowska.

Jango Fett z kolei mówi prozą, z pewną osobliwością: Ian Doescher tłumaczy, że specjalnie tak pisał kwestie Jango, aby podkreślić, że od niego pochodzą klony:

E'en so the man doth follow on apace. Disdain doth rise within my gorge, for this Jedi is not easily dissuaded.

Każde zdanie Jango zaczyna się i kończy tą samą literą. Owszem, w wymowie nie zawsze to słychać, ale widać w druku. Ciekawy pomysł.

Nabytek nowy

 

Z rytmem się czyta wspaniale, panowie,

i potoczyście opowieść ta płynie.

Poezja

Piękne zdanie z Troilusa i Cressidy Shakespeare'a: The dragon wing of night o'erspreads the earth.

Let's give the last word to Shakespeare

Na zakończenie Burzy Prospero mówi:

And now my charms are all o'erthrown
And what strength I have's mine own
Which is most faint; now t'is true
I must here be released by you.

But release me from my bands
With the help of your good hands
Gentle breath of yours my sails
Must fill, or else my project fails,
Which was to please. Now I want
Spirits to enforce, art to enchant
And my ending is despair,
Unless I be relieved by prayer

Which pierces so that it assaults
Mercy itself and frees all faults
As you from your crimes would pardon'd be
Let your indulgence set me free.

W liturgii zaś dzisiaj wspominamy męczeństwo św. Bonifacego-Winfritha, który z Anglii wyruszył na kontynent, by nawracać germańskich pobratymców we Fryzji.

Come to dust

Great Shakespeare wrote:

Golden lads and girls all must,
As chimney-sweepers, come to dust.

Care no more to clothe and eat;
To thee the reed is as the oak.
The sceptre, learning, physic, must
All follow this, and come to dust.

Thou hast finished joy and moan (...)

(...) come to dust...

One way ticket

Ut-napishtim speaks to Gilgamesh:

Mankind's fame is cut down like reeds in a reed-bed.

A fine young man, a fine girl,

[here's a gap in the text] of Death.

Nobody sees Death,

Nobody sees the face of Death,

Nobody hears the voice of Death.

Savage Death just cuts mankind down.

And earlier, Enkidu tells Gilgamesh his dream about his own death:

(I was taken) to the house which those who enter cannot leave,

On the road where travelling in one way only,

To the house where those who stay are deprived of light,

Where dust is their food, and clay their bread.

Ages passed by, and another poet, Shakespeare, wrote:

Fear no more the heat o' the sun
Nor the furious winters' rages;
Thou thy worldly task hast done,
Home art gone, and ta'en thy wages
Golden lads and girls all must,
As chimney-sweepers, come to dust.

The sceptre, learning, physic, must
All follow this and come to dust.

Fear no more the frown o' th' great;
Thou art past the tyrant's stroke
Care no more to clothe and eat;
To thee the reed is as the oak.
The sceptre, learning, physic, must
All follow this and come to dust. (from Cymbeline)

And earlier, another poet, Catullus, wrote in Roma aeterna about a road to the land of the dead, the dark road leading illuc, unde negant redire quemquam, even if it is only a dead sparrow of his mistress.

 

It's really thrilling to find such similarities in poems distant in time and place.

To be or not? To be, that is the question!

Podobno w którymś z wczesnych wydań „Hamleta” taka właśnie jest interpunkcja. Być może, w dostępnym mi aparacie krytycznym niczego takiego nie znalazłem.

Być. Paweł pisze w Liście do Filipian, że chce być z Chrystusem, σὺν Χριστῷ εἶναι (1:23). Nie precyzuje dokładnie, jak to ma wyglądać, po prostu – chce być.

Kiedy Jezus wybierał apostołów, wybrał ich najpierw po to, aby z Nim byli, ἵνα ὦσιν μετ᾽ αὐτοῦ, a dopiero dalej mowa o posłaniu ich do głoszenia (Mk 3:14). Może księża wzięliby to sobie do serca...

Być – albo nie być. Być – to jest pytanie, a odpowiedź wcale nie jest łatwa.