Mszał vs brewiarz

W mszale jest Bogurodzica, w brewiarzu Bogarodzica. I po co? Nie lepiej, żeby wszędzie była Bogurodzica, forma starsza, czcigodniejsza i piękniejsza?

I znowu o hymnach

Dzisiaj*), kiedy w nieszporach odmawia się hymn napisany przez świętego Piotra Damianiego, polecam artykuł o hymnach tego autora, używanych w obecnym brewiarzu. Trydent ich nie docenił, dopiero Sobór Watykański II znalazł dla nich godne miejsce w liturgii, w dni poświęcone Maryi, Matce Bożej.

Warto przypomnieć, że zamiast wykorzystać te starożytne hymny, w reformie uroczystości Wniebowzięcia Maryi, przeprowadzonej przez Piusa XII, wprowadzono nowe hymny, ułożone przez jakiegoś jezuitę, zupełnie pozbawione pobożności i wrażliwości liturgicznej.

_____________

*) Narodzenie Maryi, Matki Bożej

Podsyca

Współczucie Najświętszej Dziewicy podsyca Jej modlitwę, płonącą w głębinach naszej istoty jak lampa. Płomień tej lampy nie drży. Jest to światło Ducha Świętego, niewidzialne, a Jej miłość do nas podtrzymuje jego płomień. (Thomas Merton)

A jednak można

W Pierwszym Żywocie świętego Franciszka Tomasz z Celano pisze o kościele Porcjunkuli jako o kościele pod wezwaniem Najświętszej Dziewicy Matki Bożej. Czyli jednak można powiedzieć tak, jak to postulowałem kilka wpisów temu. Nazywanie Maryi Matką Bożą, co jest źródłem wszystkich Jej cnót i przywilejów.

Madonna santissima

Tak mówiła w serialu królowa Bona. A w liturgii na dzień Matki Boskiej Częstochowskiej mówiło się kiedyś cytatem z Pieśni nad pieśniami: Czarna jestem, ale piękna. Pasterka spalona słońcem, którym ma być sam Bóg wszechmogący.

Koszmarna pieśń, kojarząca mi się z Pierwszą Komunią: Madonno, czarna Madonno, jak dobrze Twym dzieckiem być... Może już jej nie śpiewają w kościołach.

Tytuły

Cała cześć, jaką oddajemy Maryi, całe Jej znaczenie w historii zbawienia i w życiu Kościoła, bierze się z tego, że jest Ona matką Boga. Tymczasem w liturgii, w architekturze, i w pewnie wielu jeszcze innych dziedzinach nie mówi się o Maryi jako o Matce Bożej, ale jako o Najświętszej Pannie. Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Łaskawej. Tak jakby to było najważniejsze. Owszem, to też jest ważne, to też jest dogmat, ale najważniejsze jest Boże macierzyństwo Maryi. Dlatego chyba bardziej powinniśmy mówić: Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Matki Bożej. Kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Matki Bożej Łaskawej. No, ale tego się już nie zmieni.

Radość i ból

Wzięcie do nieba Maryi Dziewicy to jedno ze świąt, w których po prostu z radością wielbimy Boga. Nie wspominamy zbawczego wydarzenia, jak Narodzenie czy Zmartwychwstanie Jezusa, łączymy się z aniołami w uwielbianiu Boga i uwielbianiu piękna Maryi Dziewicy. Po prostu święto zachwytu, że Maryja jest tak piękna – liturgia porównuje ją do zorzy, słońca i księżyca – że raduje się chwałą Bożą. Radujmy się i weselmy, i oddajmy chwałę Bogu.

Kilka tygodni napisałem po łacinie tekst kanonu ku czci Najświętszej Maryi, a Ula Rogala napisała do niego muzykę. Karmelitanki mi powiedziały, że ta muzyka jest niemal renesansowa, tak bogata i wspaniała. Oto tekst:

Maria beata,

Virgo, Mater Dei,

Gaude, benedicta,

Christus resurrexit.

Taka paschalna modlitwa.

A ból... Dlaczego zawsze, kiedy idę na mszę, trafiam na mszę odprawianą przez Śmierdziela? Jego niegodziwe, niedbałe i bezmyślne odprawianie świętych Tajemnic denerwuje mnie, boli, i złości. Jak długo jeszcze, o Panie?

Jaka jesteś, o Pani

Jak mówi grecka liturgia, jesteś czcigodniejsza od cherubinów i wznioślejsza od serafinów. Módl się za nami do Ojca, którego Syna zrodziłaś.

Zasnęła w Panu

Miesiące wakacyjne

Upał był nie do zniesienia. Wczoraj zrobiło się chłodniej i miałem zamiar iść na pobranie krwi dla zbadania poziomu litu, ale popsuła się winda, a ja byłem po wieczornym, nocnym (1:30) i porannym wyprowadzaniu Huana, i wizja kolejnej wspinaczki na 7. piętro pozbawiła mnie sił. I tak w nocy kręciło mi się w głowie, myślałem, że zasłabnę na schodach i będę leżał aż do rana. Dziś jest chłodno i winda chodzi.

Lipiec kojarzy mi się barwą z Wielkanocą, bo to Maria Magdalena i Tomasz Apostoł. Sierpień jest dla mnie franciszkański, bo to Najświętsza Maryja Anielska z Porcjunkuli, i święta Klara. W tym miesiącu można powiedzieć, że czuć średniowieczne Włochy w klimacie i w lekturze. Całe moje dzieciństwo i lata młode, aż do studiów, upłynęły w cieniu franciszkańskiego kościoła. Klarę poznałem lepiej dopiero jakieś dwa lata temu, więcej o niej czytając. W tym roku, w 800-lecie śmierci św. Franciszka mam do przeczytania jego biografię, może zdążę.

O co się modlę w dzień Matki Bożej Anielskiej

Aby Bóg zachował mnie od kapłanów głupich, tępych, pysznych, niegodziwych i smrodliwych. Jak wytłumaczyć inaczej niż tępotą to, że odczytano w czasie dzisiejszej mszy: Zjednoczeni z całym Kościołem obchodzimy święty dzień, w którym została poczęta bez grzechu Niepokalana Dziewica Maryja? Czy dziś jest ósmy grudnia? Jeśli się ktoś na kalendarzu nie zna, to czy można mu powierzyć sprawowanie najświętszych na całej ziemi Misteriów? Budzi to we mnie gniew, z jakim Jezus wypędził ze świątyni tych, którzy ją bezcześcili.

Boga naszego Rodzica, Maryja,

świętych aniołów cały chór czcigodny

niech przy nas stoją, zawsze tu obecni,

i wszyscy święci. (z hymnu o świętych Aniołach)

Ja jak szczep winny wydałam woń wdzięczną, a kwiaty moje dadzą owoce czci i bogactwa (Syr 24:23, używane w dzień Najświętszej Maryi Anielskiej)

Upodobnienie

Nie możemy być podobni do Boga przez mądrość, wszechwiedzę, wszechmoc, nawet przez miłość. Bo nie umiemy kochać tak, jak trzeba. Ale możemy być podobni do Boga przez współczucie. Tak pisał biograf o świętym Marcinie z Tours, o jego współczuciu.

Święta Maryjo, współczucia pełna, módl się za nami.

Obserwacje

Jeździłem dziś po Warszawie w koszulce Star Wars, ale nie zauważyłem nikogo, kto by świętował Dzień Gwiezdnych Wojen.

A na majowe przychodzi coraz więcej mężczyzn, i to, że tak powiem, samodzielnie, w pojedynkę. W różnym wieku. Pięknie.

Jeszcze o tłumaczeniu

Bogurodzica, Matka Boża, Matka Boga. Matka Boska. Ktoś (bardziej święty niż papież) mi kiedyś powiedział, że 'Matka Boska' wskazuje na to, że ktoś jest wrogi Kościołowi, i nie wyraża czci dla Maryi. Nie rozumiem, dlaczego. Ks. Twardowski pisał czasami o Matce Boskiej, czasami o Matce Bożej. A jego na pewno trudno posądzić o brak czci dla Niej.

Zachwyciłem się

Z greki na polski

W greckim tekście mam Theotokos. I zastanawiam się, czy tłumaczyć to dosłownie jako Bogurodzica, czy jako Matka Boża. Bogurodzica czasami brzmi zbyt szumnie.

Z Kanonu pokutnego Andrzeja z Krety

Matko Boża, Przeczysta, Dziewico,     jedyna godna chwały,

Módl się żarliwie za nas     i nasze zbawienie. 

(Oda druga, tłum. Alicja Szastyńska-Siemionowa)

Od trzech dni zachwycają się Nią prawie wszyscy moi znajomi

Seduliusze

Jakiś czas temu pisałem o antyfonach mszalnych, które nie są wzięte z Biblii. Jest ich niewiele, a jedną z nich można dziś usłyszeć w śpiewie na wejście. Mszał daje do wyboru dwie antyfony, jedną (bliższą mi) taką samą, jak w mszy o świcie Bożego Narodzenia, z której wzięta jest część dzisiejszej Ewangelii, i drugą, mówiącą o macierzyństwie Maryi Dziewicy, Salve, sancta Parens, witaj, święta Rodzicielko. Tę drugą mszał podpisuje: Seduliusz. Ale Seduliuszów w historii literatury łacińskiej było dwóch. Jeden, Caelius Sedulius, żył w 5. wieku, drugi, Sedulius Scottus, w 9. Nasz autor to ten z 5. wieku, a kontakt z nim mamy już od 25 grudnia, jest on bowiem autorem hymnu jutrzni, w polskim przekładzie: Od bram dalekich wschodu słońca. Dalsza część tego hymnu pojawi się w nieszporach 6 stycznia: Czemu, okrutny Herodzie. A z zupełnie innego utworu, Carmen paschale, pochodzą słowa w introicie dzisiejszej mszy. Czyli poeta bożonarodzeniowy.

Niepokalane Poczęcie raz jeszcze

Nie napiszę nic nowego, tylko podam link do wpisu sprzed ponad 10 lat (ile to się już napisało!). Oto on: wpis na Niepokalane Poczęcie.