Prostota świętego Franciszka

W swoim kazaniu w czasie mszy w 800. rocznicę śmierci św. Franciszka, arcybiskup Adrian Galbas mówił o prostocie świętego z Asyżu. Przeciwieństwem prostoty nie jest inteligencja, ale podwójność, udawanie. A Bóg kocha ludzi prostego serca, którzy nie udają. I taki był właśnie św. Franciszek.

Lubię kazania naszego pasterza. I cieszę się, że w tę wielką uroczystość Śmierdziela nie było przy ołtarzu. Kościół był pełen ludzi, przy ołtarzu służba liturgiczna. Ciasno się zrobiło, powiedział proboszcz. Dobrze, że arcybiskup jest szczupły.

A teraz o św. Marcinie. Opis jego śmierci jest właściwie wzorcowy dla opisów śmierci świętych nie-męczenników, wyznawców, którzy są, jak to mówi się na chrześcijańskim Wschodzie, theioi andres, na Zachodzie viri Dei, Boży mężowie. Przy śmierci św. Marcina jego uczniowie płaczą, że odchodzi, że ich zostawia na łup wilków. Że przecież jeszcze może z nimi zostać, bo jego nagroda w niebie jest pewna. Podobnie jest przy śmierci św. Franciszka: bracia płaczą: Nie odchodź, ojcze, jeszcze czas, kto nas obroni, kiedy odejdziesz?

W liturgii na dzień św. Marcina Matka Kościół cytuje słowa jego biografa, Sulpicjusza Sewera: Marcin ubogi i skromny do nieba wchodzi bogaty. Szczęśliwy mąż, którego dusza raj posiadła! Dlatego cieszą się aniołowie, radują archaniołowie, chór świętych woła, dziewice zapraszają: Zostań z nami na wieki. O najświętsza duszo, która, chociaż nie zabrana mieczem prześladowcy, nie straciła jednak palmy męczeństwa! Przy wspomnieniu zaś śmierci błogosławionego Franciszka śpiewa się taką antyfonę: O najświętsza duszo, na której przejście spieszą na spotkanie mieszkańcy nieba, raduje się chór aniołów, a chwalebna Trójca zaprasza: Zostań z nami na wieki! I responsorium z nieszporów: Franciszek ubogi  i pokorny wchodzi do nieba bogaty, wielbiony hymnami niebiańskimi.

Myślę, że podobieństwa są wyraźne, i że biografowie-hagiografowie zgodnie przedstawili Bożych mężów jako wchodzących do chwały. Być może biografowie Franciszka z Asyżu, jak np. Tomasz z Celano, mieli w pamięci słowa Sulpicjusza Sewera o św. Marcinie. Może nawet z liturgii je pamiętali. Św. Marcin był w tamtych czasach czczony jako wielki święty, pierwszy spośród świętych wyznawców, i do niego upodobniono św. Franciszka.

To do jutra

Wczoraj uroczyście obchodziliśmy 800. rocznicę śmierci świętego Franciszka z Asyżu, a właściwie jego przejścia z tego świata do następnego. Jutro postaram się napisać, co ma wspólnego święty Franciszek ze świętym Marcinem z Tours.

Chyba 802. rocznica jest dzisiaj

Czyli jeszcze raz o Krzyżu, w dzień stygmatów świętego Franciszka.

Collaudétur Crucifíxus,

Tollens mundi scélera,

Quem laudat concrucifíxus,

Crucis ferens vúlnera,

Francíscus prorsus inníxus

Super mundi foédera.

Amen. 

Miesiące wakacyjne

Upał był nie do zniesienia. Wczoraj zrobiło się chłodniej i miałem zamiar iść na pobranie krwi dla zbadania poziomu litu, ale popsuła się winda, a ja byłem po wieczornym, nocnym (1:30) i porannym wyprowadzaniu Huana, i wizja kolejnej wspinaczki na 7. piętro pozbawiła mnie sił. I tak w nocy kręciło mi się w głowie, myślałem, że zasłabnę na schodach i będę leżał aż do rana. Dziś jest chłodno i winda chodzi.

Lipiec kojarzy mi się barwą z Wielkanocą, bo to Maria Magdalena i Tomasz Apostoł. Sierpień jest dla mnie franciszkański, bo to Najświętsza Maryja Anielska z Porcjunkuli, i święta Klara. W tym miesiącu można powiedzieć, że czuć średniowieczne Włochy w klimacie i w lekturze. Całe moje dzieciństwo i lata młode, aż do studiów, upłynęły w cieniu franciszkańskiego kościoła. Klarę poznałem lepiej dopiero jakieś dwa lata temu, więcej o niej czytając. W tym roku, w 800-lecie śmierci św. Franciszka mam do przeczytania jego biografię, może zdążę.

Ty serafów zdobisz chór

To fragment pieśni o św. Franciszku z Asyżu, który pamiętam z dzieciństwa. Kościół parafialny jest franciszkański, i co poniedziałek, po mszy wieczornej, było nabożeństwo w kaplicy Stygmatów św. Franciszka, połączone z ucałowaniem jego relikwii. Wtedy śpiewano właśnie tę pieśń, Witaj, Ojcze ukochany, co serafów zdobisz chór; ty Jezusa nosisz rany... Święty mojego dzieciństwa, niektórzy nawet myśleli, że zostanę franciszkaninem. Ale zaraz po Franciszku przyszła Teresa od Jezusa, i zwróciłem się do Karmelu. Ale... Może jednak św. Franciszek pozostał moim ojcem, jak Teresa matką.

Św. Franciszek przyniósł Kościołowi odpust Porcjunkuli, który wypada 2 sierpnia i związany jest z kościołem Najświętszej Maryi Anielskiej w Asyżu. Przywilej papieski rozciągnął ten odpust, zupełny, na wszystkie kościoły franciszkańskie.

Zielona muzyka

Czy w waszych kościołach grają jeszcze dzisiaj kolędy? Tradycja franciszkańska (moją parafię prowadzą franciszkanie), a zdaje się, że w ogóle polska, zachowuje kolędy do 2 lutego. Sam już nie wiem, czy mi się to podoba. Wprawdzie szopkę w pokoju trzymam do 2 lutego, choinkę często też, ale w liturgii kolędy trochę odstają. Pamiętam, jak kiedyś s. Zdzisława FSK, kiedy była kantorką u św. Marcina, wymyśliła, aby we mszy śpiewać pieśni na okres zwykły, a tylko na uwielbienie po Komunii śpiewać jakąś kolędę. Może to był dobry pomysł.

Jakaż to noc?

Tomasz z Celano, biograf świętego Franciszka z Asyżu, kiedy opisywał pasterkę odprawianą w Greccio – tam, gdzie święty Franciszek urządził żłobek dla Dzieciątka Jezus – napisał, że noc oświetlona jak dzień staje się radosna dla ludzi i zwierząt. Różne przygłupie panie (i panowie pewnie też) z polityki mogłyby nad tym trochę pomyśleć. W końcu święty Franciszek to większy autorytet niż te autorytety, które mamy wokół siebie w tych czasach.

Mąż pokuty

Wiele rzeczy mówi się o świętym Franciszku z Asyżu, ale jakoś nie wspomina się o tym, że jego nawrócenie wiązało się z pokutą, że stał się mężem pokuty, pokutował za grzechy swoje i grzechy innych. Tak go opisują, tak go nazywają najstarsze żywoty, to samo można znaleźć w jego pismach. Pokuta, pokuta, pokuta.

Zwierzętom jest obojętny???

Na facebookowej stronie warszawskiej parafii franciszkanów pojawiła się informacja, że w dzień świętego Franciszka nie można przyjść do kościoła ze zwierzętami, bo, jak podają franciszkanie, zwierzętom Bóg jest generalnie obojętny. A od kiedy? A skąd to wiemy? A co zrobić ze świadectwami Ojców Kościoła? Albo ze świętym Antonim, który pokazał osłu Hostię, a ten przed nią przyklęknął? A co z głoszeniem Ewangelii wszelkiemu stworzeniu? Ze słowami prefacji, że całe stworzenie służy Bogu? Co za bzdury wypisują na swoich stronach pobożni ojcowie... I jeszcze innych w błąd wprowadzają.

Jeśli już Bóg jest obojętny, to nie zwierzętom, ale większości rodzaju ludzkiego.

Jednak nierówno

Siedzę w książkach o świętym Franciszku i świętej Klarze, i myślę sobie, że Franciszek jest bardzo popularny, każdy prawie o nim słyszał, każdy się zachwyca. Klara jest mniej znana, może dlatego, że ukryta za klauzulą, ale jest równie ciekawą postacią, którą warto poznać. Obrazka ze świętą Klarą nie mam, z Franciszkiem znalazłbym kilka. Niektóre może bardzo słodkie, najbardziej lubię ten najstarszy wizerunek świętego Franciszka, w czapce na głowie, i później ten drugi, z rozerwanym habicie,  tak żeby było widać stygmat na piersiach.

Też mam stygmaty, chociaż zupełnie innego rodzaju.

Jak dłoń

W swoim czasie, w pewnym sklepie z dewocjonaliami, była mała ikona świętego Franciszka z Asyżu, taka wielkości dłoni. Miałem zamiar ją kupić, ale odkładałem to i odkładałem, a teraz już jej nie ma... Tak więc obchodzę dzień świętego Franciszka tylko słowami brewiarza. Jeśli pogoda jutro pozwoli, pojedziemy na grób Nessy i Phoebe.

Witaj, Ojcze ukochany...

... co serafów zdobisz chór; ty Jezusa nosisz rany, ty świętości dla nas wzór. Taką pieśń śpiewano w parafii za mojego dzieciństwa w dzień świętego Franciszka z Asyżu, czyli właśnie dzisiaj. Ciekawy jestem, czy wciąż jest śpiewana.

Módl się za nami wraz ze św. Michałem Archaniołem i wszystkimi mocami nieba

Dziś dzień Maryi Panny Królowej Aniołów, albo inaczej: Maryi Panny Anielskiej z Porcjunkuli. Nie byłem nigdy w Asyżu i pewnie nie będę, Porcjunkulę znam tylko ze zdjęć. Ten kościółek kochał św. Franciszek, i z nim jest związany dzisiejszy odpust, którego oby nam Bóg udzielił, bo grzechy nasze są wielkie, a kary za nie straszliwe. Liturgia stawia dziś przed nami Maryję jako szczep winny, o wonnym kwieciu, obraz z Księgi Syracydesa. W Niej wszelka łaska drogi i prawdy dla nas, zbłąkanych. Usłysz synów Twoich, wzywających Ciebie!

O św. Franciszku i Elżbiecie I

Zanim związałem się z Karmelem (1990), zanim w moim życiu pojawili się dominikanie (2001 lub 2002), byli w nim franciszkanie i święty Franciszek. Moją parafię prowadzą właśnie franciszkanie i tam przez lata chodziłem do kościoła, a i teraz czasami mi się zdarza. I nie zawsze owocuje to kwarantanną.

Fragment z dzisiejszej antyfony do Magnificat wyrecytowała Elżbieta I, kiedy dowiedziała się o śmierci swojej siostry, Marii, a tym samym stała się królową Anglii. Powiedziała wtedy: Stało się to przez Pana i cudem jest w naszych oczach. To, oczywiście, cytat z psalmu 118. Ale o tym już kiedyś pisałem.

Frigescente mundo

Kiedy świat ochłódł w miłości do Boga, Pan nasz odnowił tę miłość przez stygmaty św. Franciszka z Asyżu, których dziś święto obchodzimy. A przez co Bóg rozgrzeje świat w naszych czasach?

Migrare ad Christum

Podwójne oficjum dzisiaj: jutrznia ze wspomnienia św. Hildegardy, nieszpory ze święta stygmatów św. Franciszka. Jedno i drugie wypada 17 września. Obyśmy przez mrok tego świata doszli do światłości, w której mieszka Bóg.

Odsunąłeś ode mnie wszystkich przyjaciół, wzbudziłeś w nich do mnie odrazę, znalazłem się w więzieniu bez wyjścia. Moje oczy słabną w nieszczęściu, każdego dnia wołam do Ciebie, Panie, ręce do Ciebie wyciągam. Czy uczynisz cud dla umarłych, czy wstaną cienie, by wielbić Ciebie? (z psalmu 88)

Królowej anielskiej śpiewajmy

Dziś dzień odpustu Porcjunkuli, kiedyś związanego z kościółkiem Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Asyżu, potem rozszerzonego na wszystkie kościoły franciszkańskie i parafialne. A św. Franciszek tak pozdrawiał Pannę Maryję:

Bądź pozdrowiona,

Święta Niewiasto,

Maryo Królowo,

Matko Boża,

Panno wieczysta.

Pan wybrał Ciebie

– Która była i jesteś

Zbiorem łask wszelkiego dobra –

Na Matkę swojego Syna,

I tchnął w Ciebie swojego Ducha.

Pokłon Ci składam, twierdzo Boża,

Pokłon Ci składam, świątynio Boża,

Pokłon Ci składam, kolebko Boża,

Pokłon Ci składam, szato Boża,

Pokłon Ci składam, Służebnico Boża,

Pokłon Ci składam, Matko Boża.

Niechaj będą pozdrowione wszystkie cnoty,

Które z łaski Najwyższego Pana

Kwitną w sercach rodzaju ludzkiego,

A ludzi niewdzięcznych i niewiernych

Zmieniają w pokorne sługi Chrystusa.

Amen.

Mysterium crucis

Ut ad mysterium crucis celebrandum convenienter aptemur, cui beatus Franciscus tam ardenter adhaesit: tak prosimy w dzisiejszej mszy, abyśmy się odpowiednio przygotowali do sprawowania misterium Krzyża, do którego św. Franciszek przylgnął z gorącą miłością. Każda msza święta to mysterium crucis, w którym za łaską Bożą możemy uczestniczyć. Ale msza jest też mysterium resurrectionis, bo spotykamy w niej żywego, co więcej, żyjącego na wieki, Chrystusa. Dwie strony tajemnicy, którą ukochał św. Franciszek.

I jeszcze fragmenty z dzisiejszej Ewangelii: Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom (Mt 11:25). Lepiej przetłumaczyć, zamiast 'prostaczków', że Bóg objawił te rzeczy przed tymi, którzy są jak małe dzieci, proste, może nawet nieco naiwne czy niemądre, w rozumieniu tego świata, takie głuptaski, które jednak są w stanie pojąć tajemnice niebieskie. Nikt też nie zna Syna, tylko Ojciec, ani Ojca nikt nie zna, tylko Syn, i ten, komu Syn zechce objawić (Mt 11:27). Nie chodzi tu o poznanie intelektualne, tylko o głęboką więź, bliskość między Ojcem i Synem, i tymi, których Bóg w swej łasce do tej bliskości dopuszcza.

Pascha św. Franciszka

Dziś wieczorem w kościołach franciszkańskich Transitus, czyli pamiątka śmierci św. Franciszka. Śmierci, czyli przejścia, na wzór Chrystusa Pana, z tego świata do Ojca. To Franciszkowa Pascha: Franciszek chciał zjednoczyć się w tym przejściu ze swoim Panem, dlatego na łożu śmierci kazał braciom czytać z Ewangelii według św. Jana opis ostatnich dni Jezusa na tym świecie. Prawdziwy alter Christus, chociaż bez święceń kapłańskich, ale ze świętymi stygmatami Męki Pańskiej.

Święta Maryjo, Dziewico, wśród niewiast na świecie nie urodziła się podobna Tobie, Córko i Służebnico najwyższego Króla, Ojca niebieskiego, Matko najświętszego Pana Jezusa Chrystusa, Oblubienico Ducha Świętego: módl się za nami wraz ze świętym Michałem Archaniołem i wszystkimi mocami nieba, i wszystkimi świętymi do Twojego najświętszego, umiłowanego Syna, Pana i Mistrza. (modlitwa św. Franciszka)

Dzień modlitw o ochronę stworzenia

Pochwalony bądź, Panie mój, przez siostrę wodę,
która jest bardzo pożyteczna i pokorna, i cenna, i czysta. (św. Franciszek z Asyżu)