Niepowodzenia: tydzień dołujący

Próbowałem zdobyć łacińskie oficja z franciszkańskiego brewiarza, ale się nie udało. Próbowałem zdobyć wersję angielską, również się nie udało. Widać nie są mi pisane. Bardzo to dołujące, najwidoczniej cały ten tydzień taki ma być.

Antyfona o świętej Urszuli

Teraz Urszulę, dziewicę i męczennicę, wraz z jej towarzyszkami, wspominają tylko urszulanki, używając do tego tekstów wspólnych o męczennikach. Kiedyś jednak święte te miały własne antyfony do pieśni z Ewangelii, i oto jedna z nich, do pieśni Maryi: Ja, Pan, dam im imię lepsze od synów i córek; imię wieczne dam im, które nie zginie.

Co wyżej, doktor czy dziewica?

Obecnie w tekstach liturgii karmelitańskiej na uroczystość świętej Matki naszej Teresy od Jezusa, podkreśla się, że jest ona doktorem Kościoła. Część antyfon jest wzięta z ksiąg mądrościowych Starego Testamentu. Kiedyś podkreślano raczej to, że była ona oblubienicą Bożego Baranka, i antyfony wzięte były z Pieśni nad Pieśniami. Szkoda, że tego już nie ma. Obróć się, obróć, Sunamitko, obróć się, abyśmy na ciebie popatrzyli.

Trzy miesiące za wcześnie

Zacząłem się zastanawiać, czy w żłobie Jezusa było siano lub słoma. Ewangelia o tym nie wspomina. Czy siano w ogóle w Biblii się pojawia? Słoma tak. Hymn Seduliusza z jutrzni Narodzenia Pańskiego wspomina o sianie, ale antyfony żadne nie wspominają. Może to kolejna pobożna tradycja, której szczytem jest chyba jeden z wierszy Wojtyły.

Mszał vs brewiarz

W mszale jest Bogurodzica, w brewiarzu Bogarodzica. I po co? Nie lepiej, żeby wszędzie była Bogurodzica, forma starsza, czcigodniejsza i piękniejsza?

I znowu o hymnach

Dzisiaj*), kiedy w nieszporach odmawia się hymn napisany przez świętego Piotra Damianiego, polecam artykuł o hymnach tego autora, używanych w obecnym brewiarzu. Trydent ich nie docenił, dopiero Sobór Watykański II znalazł dla nich godne miejsce w liturgii, w dni poświęcone Maryi, Matce Bożej.

Warto przypomnieć, że zamiast wykorzystać te starożytne hymny, w reformie uroczystości Wniebowzięcia Maryi, przeprowadzonej przez Piusa XII, wprowadzono nowe hymny, ułożone przez jakiegoś jezuitę, zupełnie pozbawione pobożności i wrażliwości liturgicznej.

_____________

*) Narodzenie Maryi, Matki Bożej

Nowatorskie, ale piękne

Jeśli zajrzymy do łacińskiej jutrzni niedzieli pierwszego i trzeciego tygodnia, to znajdziemy tam piękny hymn na świętego Ambrożego, Aeterne rerum conditor. Tymczasem w polskiej liturgii w tym miejscu mamy hymn Witaj, dniu pierwszy. Nie znam pochodzenia tego hymnu, ale raczej nie jest on starożytny. Hymn świętego Ambrożego jest hymnem porannym, a właściwie jeszcze wcześniejszym niż poranek, bo mówi o pianiu koguta. Nie ma w nim żadnych odniesień do tajemnicy paschalnej, mówi po prostu o początku dnia i o skrusze za grzechy. Polski hymn inaczej, cały poświęcony jest zmartwychwstaniu. I muszę przyznać, że mimo całego mojego sentymentu dla świętego z Mediolanu, to polski hymn bardziej mi się tutaj podoba.

Podobna sytuacja jest w drugich nieszporach pierwszej i trzeciej niedzieli. W łacińskiej wersji mamy hymn, przypisywany niekiedy świętemu Grzegorzowi Wielkiemu, Lucis creator optime, który opowiada o stworzeniu światła według opisów Księdze Rodzaju, i o pokucie – temat nieco dziwny na niedzielę. Paschalnych nawiązań w nim nie ma, w przeciwieństwie do hymnu z polskiej liturgii, który mówi o Zmartwychwstaniu Jezusa. Tutaj zdecydowanie bardziej podoba mi się hymn w polskich wersji.

Może czyta to ktoś

Z franciszkanów albo klarysek. Szukam łacińskiego wydania, posoborowego lub przedsoborowego, brewiarza franciszkańskiego. Dokładnie i chodzi mi tylko o pięć oficjów: świętych Berarda i towarzyszy, świętego Antoniego z Padwy, Matki Boskiej Anielskiej, świętej Klary i świętego Franciszka. Ważne, żeby było po łacinie. Na odkupienie pewnie nie byłoby mnie stać, ale może da się zrobić jakiś skan albo ksero Będę bardzo wdzięczny za pomoc.

Zła psalmodia i szalona AI

U franciszkanów dziś święto świętej Klary z Asyżu, a u klarysek jej uroczystość. W brewiarzach franciszkańskich i w internetowej liturgii godzin w drugich nieszporach jest podana zła psalmodia, taka sama, jak w pierwszych nieszporach. Tymczasem w drugich nieszporach są inne psalmy, takie jak w drugich nieszporach tekstów o dziewicach, czyli psalmy 122 i 127. Nie mam pojęcia, skąd wziął się taki błąd.

AI podaje mnóstwo łacińskich hymnów o świętej Klarze, i łacińskich antyfon, pochodzących z łacińskich brewiarzy franciszkańskich, przed– i posoborowych. Ale jest w tym bardzo niekonsekwentna, bo na przykład podaje jakiś hymn, a chwilę później, kiedy o niego pytam, twierdzi, że taki hymn na w ogóle nie istnieje. Kazałem jej szukać w źródłach, i teoretycznie kilka hymnów znalazła, ale są one tak zepsute metrycznie, że nie wiem, czy są oryginalne, czy też AI sama je niezdarnie stworzyła. Szkoda, bo zależało mi na tych hymnach.

Jeszcze o hymnach

Tak jak pisałem, większość hymnów w brewiarzu jest anonimowa, ale dla kilku da się znaleźć autorów. Św. Ambroży jest też autorem hymnu w jutrzni I i III tygodnia, ale tylko w łacińskiej Liturgii Godzin. Jest też autorem hymnu Veni, Redemptor gentium, przeznaczonego pierwotnie na wigilię Narodzenia Pańskiego, a obecnie używanego w ostatniej część Adwentu w modlitwie czytań.

Św. Beda Czcigodny jest autorem hymnu na dzień świętych Młodzianków Męczenników, na męczeństwo św. Jana Chrzciciela, i jednego z hymnów okresu wielkanocnego. Na dzień zaś Narodzenia św. Jana mamy hymny autorstwa Piotra Diakona, który spisał też historię Longobardów.

Jest też w brewiarzu kilka hymnów łacińskich poetów, Prudencjusza i Seduliusza. Jest hymn Hrabana Maura i kilka hymnów Alkuina. I to byłoby na razie tyle.

Ambroży i Augustyn

Hymn w dzisiejszych nieszporach jest autorstwa świętego Ambrożego. Wiemy to  między innymi z Wyznań świętego Augustyna, który ten właśnie hymn cytuje jako dzieło Ambrożego. To rzadki przypadek w liturgii, kiedy znamy autora hymnu, bo większość z nich jest anonimowa. Ale kilka można przypisać do historycznych postaci, tak jak chociażby ten i jeszcze inny świętemu Ambrożemu.

Rośnie we mnie boleść

Z psalmu 39 w przekładzie Romana Brandstaettera.

Z psalmu 119.

Podbudowany, choć załamany

Dzisiaj  L. znowu wyszedł przed mszą i pozaznaczał sobie wszystko w mszale. Oby więcej księży tak robiło. A tymczasem powoli żegnamy się z 'Alleluja'. Boże, czy ja kiedykolwiek pokocham Wielki Post? Przez moment się zastanawiałem, czy nie pójść w Popielec na nieszpory i mszę do Jerozolimskich Wspólnot Monastycznych, ale za daleko i za późno. Mam tam – chyba – znajomego, może w jakiś inny dzień wielkopostny tam pójdę. Chociaż w obecnym moim stanie ducha i ciała najchętniej zamknąłbym się w mieszkaniu na zawsze i na wieki.

Psalm 139:23

Z nieszporów: Przeniknij mnie, Panie, i poznaj moje troski (przekład Romana Brandstaettera).

Przystrojenie

W hymnie dzisiejszej jutrzni, napisanym nota bene przez Abelarda, Syjon ma przystroić nie tyle świątynię, co alkowę, łożnicę – thalamum. Spotkanie Jezusa z Jego ludem (tak się nazywa dzisiejsze święto po grecku) jest spotkaniem miłosnym. Syjon = Jeruzalem = oblubienica Baranka.

Sylwan z Góry Atos

W jego pismach natrafiłem na, można powiedzieć, komentarz do czytania z dzisiejszej jutrzni (Rz 14:17-19). Sylwan pisze coś takiego: Kościołowi (...) dane jest przez Ducha Świętego rozumieć tajemnice Boże, a jego moc tkwi w świętej myśli i cierpliwości. (...) Pana i Jego chwałę, i wszystko, co niebieskie, poznaje się tylko w Duchu Świętym. (...) Pan kocha człowieka i mimo że stworzył go z prochu, to uwieńczył go Duchem Świętym.

Ludy są jak Hiob

Kiedy objawią się Pańskie wyroki, ludy oddadzą Mu pokłon (Ap 15:4). Tak jak Hiob, kiedy Bóg mu objawia swoje wyroki. To ciekawe: oddadzą pokłon, nie będą się buntować, nie powiedzą, że mają to gdzieś, tylko oddadzą pokłon. Wielkość Boga, wobec której mamy chyba od początku istnienia wszczepioną bojaźń. Te wyroki są tak wspaniałe i doskonałe, że można tylko zamknąć usta i oddać pokłon.

Oczywiście, nie zapomniałem

Dziś rocznica urodzin Tolkiena. (Nie podoba mi się idea toastu urodzinowego, ale to inna sprawa.) Dzień, żeby pomyśleć, jak wiele temu człowiekowi, od kilkudziesięciu lat, zawdzięczam.

Małe, codzienne czyny zwykłych ludzi trzymają ciemność z dala (J.R.R. Tolkien).

A tenebris et caligine, libera nos, Domine! Szczególna prośba dzisiaj, gdy w nieszporach prosiliśmy o blask Bożej świetlistej chwały (kolekta 2. niedzieli po Narodzeniu Pańskim).

Jeśli nie zapomnę, to o tych małych czynach napiszę, cytując Benedykta XVI.

Szczęśliwi, którzy są gotowi wybiec Mu na spotkanie

Spotkać Ciebie, i mieć wreszcie święty spokój.

Jeszcze cztery dni do Świąt

A według brewiarza jeszcze pięć, bo kiedyś liczono również dzień, od którego zaczyna się liczenie, czyli dzisiejszy.