Niech Bóg się zmiłuje nad nami i nam błogosławi

Wigilia świętego Jana. Dzień dla mnie ważny liturgicznie, ale dzisiaj też ważny z innych powodów, bo psychiatra i ważna dla mnie rozmowa. Obym nie trafiał w mur.

Ogień Awernu

Święta Teresa od Jezusa, Matka nasza, ma w rzymskiej liturgii godzin własne hymny w jutrzni i nieszporach, wzięte z liturgii karmelitańskiej. Z jakichś niezrozumiałych powodów w obecnej Liturgia Horarum te hymny zamieniono miejscami, i ten, który był w jutrzni, jest w nieszporach, a ten z nieszporów w jutrzni. U karmelitów, w ich brewiarzu, zmiany nie ma. W polskim brewiarzu z kolei te dwa hymny połączono w jeden i przeznaczono na jutrznię, a w nieszporach jest osobny, nowy, chyba tylko polski, oparty na poezji św. Teresy, hymn, bardzo zresztą piękny.

Hymn w obecnej łacińskiej liturgii ma zmianę w porównaniu z hymnem oryginalnym. Otóż w wersji pierwotnej prosimy Teresę, aby nas uwolniła od ognia Awernu, a w obecnej wersji od ognia piekielnego. Cóż to jest ten Awernus? Jezioro w Italii, które w starożytności uważano za wejście do świata podziemnego. W chrześcijaństwie zaczęło oznaczać wejście do piekła i samo piekło. Użycie słowa Avernus w hymnie jest po prostu bardziej poetyckie, bardziej klasyczne, bardziej erudycyjne niż zwykłe infernum. Takie przypadki zdarzają się w poezji liturgicznej, wspomnieć można Pawła Diakona i jego wspaniały hymn ku czci św. Jana Chrzciciela, w którym Gabriel przychodzi do Zachariasza celso Olympo, z wysokiego Olimpu, będącego synonimem nieba.

Radujmy się daniem św. Teresy, módlmy się o jej wstawiennictwo i wybawienie od żaru piekła.

O siostro, przybądź z Karmelu na ucztę godów Baranka, by wieniec chwały otrzymać.

Litania do św. Jana Chrzciciela

Święty Janie, módl się za nami

Poprzedniku Pański,

Chrzcicielu Chrystusowy,

Proroku Boży,
Przyjacielu Oblubieńca,

Zapowiedziany przez anioła Gabriela,

W łonie matki napełniony Duchem Świętym,

Przynoszący radość swoim narodzeniem,

Zwiastunie Ewangelii,

Zapowiadający Mesjasza,

Głoszący królestwo Boże,

Ogłaszający sąd Boży,

Obiecujący chrzest w Duchu Świętym i ogniu,

Miłośniku pustyni,

Poprzedniku Pana w narodzeniu i śmierci,

Oznajmiający Mesjasza w Otchłani,

Obrońco prawdy i sprawiedliwości,

Wielki męczenniku,

Znaku łaskawości Boga,

Największy spośród narodzonych z niewiast.

Dziś wspominamy męczeństwo św. Jana Chrzciciela.

Paweł Diakon i Jan Chrzciciel

Wszystkie hymny, jakie mamy w liturgii na dzień Narodzenia św. Jana Chrzciciela (a więc od dzisiejszych nieszporów zaczynając), są pióra Pawła Diakona (+ ok. 800), tego samego, który napisał Historię Longobardów. Wszystkie też są napisane strofką saficką, drugą co do popularności miarą wierszową dla hymnów brewiarzowych. I wszystkie są bardzo piękne.

Teleodbiornik

Być może mam poważne kłopoty ze słuchem, ale wydaje mi się, że w kazaniu dzisiejszej mszy transmitowanej z Jasnej Góry, usłyszałem coś takiego: Jasnogórska Pani była przy narodzeniu Jana Chrzciciela. A np. Salus populi Romani albo Ostrobramska to już nie były?

Daj nam radość

W kolektach okresu wielkanocnego pojawiają się prośby o radość: ze zmartwychwstania Jezusa, z chrztu, przez który jesteśmy włączeni w Jego zmartwychwstanie. Dzisiaj w kolekcie Kościół też prosi o radość, a nawet, w liczbie mnogiej, o duchowe radości, z powodu narodzenia św. Jana Poprzednika Pańskiego i Chrzciciela. Radość... niektórzy w ogóle jej nie doświadczają, albo w każdym razie bardzo rzadko. Przynieś nam radość, święty Janie, jak zawsze nam ją przynosisz w dniu twego narodzenia, od wieków niepamiętnych, niezależnie od tego, jakie szaleją wokół nas burze, jakie nas otaczają ciemności. Przyjdź z twą potężną modlitwą, i obdarz nas radościami, które swe źródło mają w Duchu.

Dzień duchowej radości (ale nie dla każdego)

Królowie zobaczą cię i powstaną, książęta padną na twarz, przez wzgląd na Pana, który jest wierny, na Świętego Izraela, który cię wybrał (Iz 49:7b). Tymi słowami się dziś modlimy, w Narodzenie świętego Jana Chrzciciela. Początek wakacji, który przypomina o ich końcu.

Te są imiona

Imiona krewnych Jezusa, o których dzisiaj czytamy w Ewangelii, są bardzo znaczące: Jan, czyli JHWH jest łaskawy; Zachariasz, czyli JHWH pamięta; Elżbieta, czyli Bóg moją przysięgą. Wszystkie trzy są ukryte w pieśni Zachariasza, którą w czasie mszy czytać będziemy jutro.

Jak źrebię

Dzieciątko (po grecku brephos, pokrewne to słowo z polskim źrebięciem) podskoczyło w łonie Elżbiety, tak jak Dawid podskakiwał przed arką Bożą.

Prorocza krew

Krew twoja, Janie Chrzcicielu, była proroctwem, jak to napisał Beda Czcigodny w dzisiejszym hymnie.

Co mnie fascynuje w dzisiejszej Ewangelii

To, że Jan Chrzciciel uczył swoich uczniów modlitwy. Nie wiemy jakiej, nie wiemy, w jaki sposób, być może opartej głównie na psalmach. Ale ich uczył, czyli była to jakaś osobna modlitwa, różna od modlitw żydowskich w tamtych czasach.

Nagłówek

Ilekroć widzę w brewiarzu nagłówek In nativitate sancti Ioannis Baptistae, ogarnia mnie radość i spełniają się w ten sposób słowa anioła do Zachariasza. Ale jest też trochę smutku w dniu dzisiejszym: św. Jan to początek wakacji, a skoro początek, to będzie i koniec, szybciej niż się spodziewamy. Minęło letnie przesilenie, więc i cały rok będzie już szedł z górki...

Radosne święto

Nawiedzenie Panny Maryi, które obchodzimy teraz, między Zwiastowaniem a narodzeniem świętego Jana Chrzciciela, kiedyś było idiotycznie ustawione po oktawie narodzenia świętego Jana. Święto radosne, dzień, w którym wybrzmiał Magnificat, powtarzany przez Kościół w wieczornej modlitwie. Radość świętej Dziewicy niech będzie i naszym udziałem, radość z bliskości Jezusa.

Omłot

Kto dziś wie, co to był omłot, o którym mówi w Ewangelii święty Jan Chrzciciel... Mój ojciec wspominał, że jako młody chłopak, przed wojną, pomagał młócić zboże cepem. Wtedy jeszcze pewnie rozumiano, co to jest omłot, co to jest wiejadło. Obraz sądu Bożego, bo Mesjasz przychodzi także, aby osądzić, oddzielić ziarno od plew. Takie będzie Jego przyjście w dniu Sądu. Amen.

Święty Janie Chrzcicielu, módl się za nami.

W czerwonym ornacie

Dziś odpust w warszawskiej katedrze, bo jest pod wezwaniem Męczeństwa świętego Jana Chrzciciela. Pisałem tu kiedyś, że w Kościele wschodnim częsty jest obraz świętego Jana jako poprzednika Chrystusa w Zstąpieniu do Otchłani, czytamy też o tym w apokryfach. A dziś zauważyłem, że ten obraz pojawia się też w mszale Leofrica (Anglia, 10. wiek), w prefacji na dzisiejszy dzień. Czytamy tam, że Jan był poprzednikiem Pana w Zstąpieniu do piekieł. Niech ten obraz nam dzisiaj towarzyszy, razem ze wstawiennictwem św. Jana.

Dwa razy dziś Beda w brewiarzu: raz w czytaniu z modlitwy czytań, drugi raz w hymnie z nieszporów.

Tydzień po

Tzw. tradycjonaliści obchodzą dziś Nawiedzenie NMP – tydzień po Narodzeniu św. Jana Chrzciciela! Zupełny idiotyzm, po opisie narodzenia Poprzednika Pańskiego czytać Ewangelię, w której znowu jest on w łonie matki.

Peonie śpiewają pean przed Bogiem, ale nie u mnie tym razem

Na Narodzenie św. Jana kupiłem chabry, peonie były za drogie. Albo ja za skąpy.

Chciałbym, żeby Kościół docenił św. Jana Chrzciciela, tak jak docenia św. Josefa.

Czeka mnie druga dawka szczepienia.

Prośba

Święty Janie Chrzcicielu, który stoisz u początku i kresu wakacji, święty Tomaszu More, który patronujesz czerwcowi i lipcowi, pomóżcie nam swoją modlitwą. Jest tak upiornie, upiornie gorąco, ubrania mokre od potu, ciało słabe od temperatury, do tego wentylator się popsuł i w mieszkaniu jest 30 stopni...

Męczeństwo Poprzednika Pańskiego

Pięknie to przedstawia Beda w dzisiejszej homilii: Jan Chrzciciel, zwiastujący wybawienie, oto w kajdanach w więzieniu; zapowiadający Światłość prawdziwą, i sam nazwany przez Nią pochodnią płonącą i świecącą, w mrokach lochu zamknięty.

A jednak Jan się nie załamał, pozostał wierny Chrystusowi aż do końca: jego radość doszła do kresu, do pełni, do wejścia na niebieską ucztę Baranka, którego zapowiadał i poprzedzał.

W warszawskiej katedrze, gdzie dziś odpust, jest piękna mozaika przedstawiająca Jana Chrzciciela, w otoczeniu świętych Starego Testamentu, wskazującego Baranka, który gładzi grzechy świata.

A tu ikona św. Jana z klasztoru na górze Atos:

 

O św. Janie Chrzcicielu

Dużo już o tym świętym pisałem, więc nie chcę się specjalnie powtarzać. Dodam może taką myśl, że to patron wakacji, bo w liturgii stoi u ich początku (24.06) i przy końcu (29.08). I potężny to patron, potężna jest jego modlitwa, jak wiele razy tego doświadczyłem. A wielu z jego narodzenia wciąż się cieszy. Imię jego znaczy: JHWH jest łaskawy, i tej Bożej łaskawości przez wstawiennictwo św. Jana doświadczamy.