Zdrobnienia

Mówimy: żłóbek, pieluszki, pastuszkowie, jakby nasz język już zamierał. A to przecież był żłób, pieluchy, pasterze. Jezus nie urodził się wśród zdrobnień i czułostkowości. Tylko w noc Jego narodzenia otworzyło się niebo i wysypali śpiewający aniołowie, a potem była już zwykła codzienność rodziny z małym Dzieckiem.

Moja szopka tegoroczna

Ikona z królikiem

Jeszcze cztery dni do Świąt

A według brewiarza jeszcze pięć, bo kiedyś liczono również dzień, od którego zaczyna się liczenie, czyli dzisiejszy.

Gdzie jest nowonarodzony Król żydowski?

Czy jest w sercu moim? Czy tylko w żłobie? Gdzie się narodziło Wcielone Słowo?

Teraz nastało zbawienie, potęga i królowanie Boga naszego, i władza Jego Pomazańca (Ap 12:10). Teraz jest czas, aby zakrólował we mnie, objął władzę we mnie Syn królewski, któremu Bóg przekazał sąd i sprawiedliwość, jak o tym śpiewał w nocy natchniony Prorok.

Król żydowski: bo anioł wyraźnie zapowiedział, że Pan Bóg da Mu tron Jego ojca Dawida, i będzie panował nad domem Jakuba. A i Dawid, i Jakub, zwany Izraelem, są z ludu żydowskiego, wybranego przez Boga. Z nich jest Chrystus według ciała, Bóg błogosławiony na wieki, jak głosi Apostoł.

Objaw we mnie, o Jezu, Twoją zbawczą potęgę.

Łaciński poeta

Na dzień dzisiejszy Mszał rzymski proponuje do wyboru dwie antyfony na wejście. Jedna z nich pochodzi z proroka Izajasza i jest taka sama, jak w mszy o świcie Bożego Narodzenia. Druga jednak antyfona, częściej chyba używana, Salve, sancta Parens, w ogóle nie pochodzi z Biblii, ale jest słowami łacińskiego poety z 5. wieku, Seduliusza, który jest też autorem hymnu z jutrzni Bożego Narodzenia i nieszporów Objawienia Pańskiego. To nie jedyny raz, kiedy zamiast tekstów biblijnych inne są używane w antyfonach mszalnych.

Moja szopka

Gnój Bożego Narodzenia

W pierwszych nieszporach Bożego Narodzenia odmawialiśmy psalm 113, w którym czytamy, że Pan podnosi nędzarza i ubogiego z gnoju, by go posadzić wśród książąt. To jest właśnie to, co dzieje się w tajemnicy narodzenia Jezusa: On zszedł na ziemię po to, żeby nas z tego gnoju wyciągnąć i poprowadzić ku górze, ku chwale. Tego wszystkim życzę na ten święty czas.

Mane nobiscum, Emmanuel!

Tylko dwa hymny

Jak uboga jest liturgia trydencka świadczyć może oficjum Narodzenia Pańskiego: na tak wielką uroczystość są tam tylko dwa hymny, jeden wspólny dla nieszporów i nocnej modlitwy, niezbyt rozsądnie nazywanej matutinum (w średniowieczu, które Trydent tak pogardliwie potraktował, nazywano tę godzinę nokturnem), i jeden dla laudesów, czyli jutrzni. Straszne ubóstwo i pogarda dla drugiej co do ważności w roku liturgicznym uroczystości.

Solium David

Solium, po łacinie miejsce, na którym się siedzi (pokrewne z sedere, siedzieć), tron. Dziś jest w antyfonie do pieśni Zachariasza: Super solium David et super regnum eius sedebit in aeternum, alleluia: Na tronie Dawida i nad jego królestwem [Chrystus Pan] zasiądzie na wieki, alleluja. Ta antyfona była w II nieszporach Chrystusa Króla, pisałem o tym dwa tygodnie temu. A nawiązuje ona do Izajasza 9:7, który to fragment czyta się w czasie pasterki, jako zapowiedź Mesjasza, któremu Pan Bóg da tron Jego ojca, Dawida, jak mówił anioł do Maryi. Piękna, bogata i głęboka antyfona.

Wigilii żal

Nie z powodu 12 potraw (chyba nigdy tyle u nas nie było), ani prezentów (jeszcze za życia ojca rodzice postanowili, że prezentów nie będzie), ani nawet z powodu opłatka i życzeń. Ale z powodu intensywności oczekiwania, streszczenia całego Adwentu, liturgii godzin tej nocy wyjątkowej... Spotkania z Dzieciątkiem w blasku Pisma.

19:30

Podobno w homilii w czasie mszy w nocy Bożego Narodzenia, w nocy, czyli o 19:30, papież cytował jeden z listów Tolkiena o Najświętszym Sakramencie. Ale wątpię, by mu to pomogło.

Lux fulgebit

Lux fulgebit hodie super nos (Missale Romanum)
Dobrego świętowania!

Oremus

Kolekta dzisiejsza, tak samo zresztą jak wczorajsza, mówi o bezpośrednim przygotowaniu do Narodzenia Pańskiego, do tego, aby godnie móc obchodzić tak wielkie święta i przyjąć zbawienie, które Bóg objawił wszystkim krańcom ziemi. Trzeba o tym pamiętać, że podział na dwie części Adwentu jest sztuczny i trudno powiedzieć, przez kogo wymyślony, bo chociażby te dwie kolekty wyraźnie zadają kłam takiemu podziałowi. Cały Adwent jest przygotowaniem do Narodzenia Pańskiego, tak jak Wielki Post jest przygotowaniem do Wielkanocy. Tak działa liturgia. A jednocześnie Adwent, także cały, jest przygotowaniem, czy właściwie przypominaniem o drugim przyjściu Chrystusa Pana.

Verbum supernum

Hymn, który w pierwszej części Adwentu śpiewamy w modlitwie czytań, również jest anonimowy, jak omawiany poprzednio hymn na jutrznię, i trudno powiedzieć, kiedy powstał. Być może też w okolicach 6. wieku? Mówi on nie o dwóch przyjściach Chrystusa, ale o aż trzech. Pierwsza zwrotka wspomina pierwsze przyjście Chrystusa, to historyczne, kiedy pospieszył na pomoc światu przez swoje Wcielenie. Druga zwrotka mówi o obecnym przyjściu Pana, tym, które się dokonuje obecnie poprzez modlitwę i sakramenty. I wreszcie kolejne zwrotki mówią o ostatecznym przyjściu Chrystusa, o sądzie, na którym dobrzy zostaną oddzieleni od złych, i ci pierwsi wejdą do niebieskiej radości. Co oby i nam dał Ten, który z Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Dziewica czy panna

Przyzwyczajeni jesteśmy, że fragment z Izajasza czytany dziś w jutrzni (7:14b) mówi o dziewiczym narodzeniu Jezusa. Ale nie zawsze było tak prosto. Ewangelista Mateusz cytuje to zdanie w przekładzie Septuaginty, czyli greckiego tłumaczenia Starego Testamentu, w którym jest rzeczywiście dziewica, czyli po grecku parthenos. Żydzi oskarżali chrześcijan, że sfałszowali tekst z Septuaginty wstawiając tam dziewicę, ponieważ w hebrajskim tekście jest tam mowa po prostu o młodej dziewczynie, bez określenia, czy jest dziewicą, czy już nią nie jest, i tak według Żydów miało być to początkowo przetłumaczone w Septuagincie. Prawdopodobnie było to wtedy greckie słowo kore. Takich sfałszowanych przez chrześcijan miejsc jest w Septuagincie jeszcze kilka, a w tej chwili trudno nam powiedzieć, czy rzeczywiście chrześcijanie wprowadzili te zmiany, czy taki był już tekst oryginalny Septuaginty, który nie odpowiadał żydom, tak że sprawili sobie kilka nowych tłumaczeń Biblii hebrajskiej na grekę. W każdym razie, czytanie dzisiejsze zapowiada dziewicze narodzenie Jezusa, czyli też przygotowuje nas na święta Narodzenia Pańskiego.

Cicha noc

Claritas Dei circumfulsit nos (cf. Lc 2:9). Tej nocy, tej właśnie nocy. Pax omnibus vobis!

Wciskanie kitu

Mówi się, że Adwent jest czasem radosnego oczekiwania, i składa się z dwóch części.  W pierwszej, do 17 grudnia, oczekujemy na powtórne przyjście Jezusa, w drugiej, od 17 grudnia, czekamy na Boże Narodzenie, pamiątkę Jego pierwszego przyjścia.

Zupełna bzdura, wynikająca z braku znajomości adwentowych tekstów. Czy na Paruzję czekamy tylko w pierwszej części Adwentu? A co z resztą roku? Nie czekamy? To dlaczego we mszy powtarzamy: Oczekujemy Twego przyjścia w chwale? Poza tym, jeśli popatrzeć na kolekty adwentowe, to widać, że i w pierwszej części tego okresu pojawiają się takie, które odwołują się do Bożego Narodzenia, i w drugiej są takie, które mówią o przyjściu Chrystusa Sędziego na końcu czasu. (Ta myśl wchodzi nawet do I nieszporów Narodzenia Pańskiego.) To samo w prośbach jutrzni i nieszporów, i w antyfonach do Benedictus et Magnificat, i w hymnach obu części Adwentu.

A co do radości: owszem, ona jest w Adwencie, śpiewa się alleluja, ale szaty są fioletowe, jak w czasie pokuty, i nie śpiewamy Chwała na wysokości.

Króle witają, pasterze śpiewają

Kiedyś już pokazywałem tę ikonę; nie znam jej autora. Ikona jest syntezą całego okresu Narodzenia Pańskiego: jest na niej Maryja z Dzieciątkiem i zamyślony Josef, i pasterze, którzy w nocy przyszli zobaczyć Mesjasza i Zbawiciela, i mędrcy-królowie, których, z ich trzema darami, przyprowadziła gwiazda. Taką ikonę chciałbym mieć.

O dziwne Narodzenie, nigdy niewysłowione

Starałem się tę oktawę Bożego Narodzenia przeżyć w duchu wdzięczności i uwielbienia Boga za dar Wcielenia Bożego Słowa. Ograniczyć prośby do minimum, skupić się na uwielbieniu. Na ile mi się to udało, Bóg oceni.

Trynitarny tekst drugiego czytania mszalnego, dzisiaj szczególnie na to zwróciłem uwagę: Ojciec posyła Syna i Ducha, abyśmy mogli stać się przybranymi dziećmi Bożymi. To nasze powołanie i wejście w życie Trójcy Świętej.

Pamiętam czasy, kiedy w telewizji publicznej (wtedy jedynej telewizji) były sztuki Shakespeare'a z BBC. A teraz co mamy? Prymityw to łagodnie powiedziane. I na to idą grube pieniądze.