Ogień Awernu

Święta Teresa od Jezusa, Matka nasza, ma w rzymskiej liturgii godzin własne hymny w jutrzni i nieszporach, wzięte z liturgii karmelitańskiej. Z jakichś niezrozumiałych powodów w obecnej Liturgia Horarum te hymny zamieniono miejscami, i ten, który był w jutrzni, jest w nieszporach, a ten z nieszporów w jutrzni. U karmelitów, w ich brewiarzu, zmiany nie ma. W polskim brewiarzu z kolei te dwa hymny połączono w jeden i przeznaczono na jutrznię, a w nieszporach jest osobny, nowy, chyba tylko polski, oparty na poezji św. Teresy, hymn, bardzo zresztą piękny.

Hymn w obecnej łacińskiej liturgii ma zmianę w porównaniu z hymnem oryginalnym. Otóż w wersji pierwotnej prosimy Teresę, aby nas uwolniła od ognia Awernu, a w obecnej wersji od ognia piekielnego. Cóż to jest ten Awernus? Jezioro w Italii, które w starożytności uważano za wejście do świata podziemnego. W chrześcijaństwie zaczęło oznaczać wejście do piekła i samo piekło. Użycie słowa Avernus w hymnie jest po prostu bardziej poetyckie, bardziej klasyczne, bardziej erudycyjne niż zwykłe infernum. Takie przypadki zdarzają się w poezji liturgicznej, wspomnieć można Pawła Diakona i jego wspaniały hymn ku czci św. Jana Chrzciciela, w którym Gabriel przychodzi do Zachariasza celso Olympo, z wysokiego Olimpu, będącego synonimem nieba.

Radujmy się daniem św. Teresy, módlmy się o jej wstawiennictwo i wybawienie od żaru piekła.

O siostro, przybądź z Karmelu na ucztę godów Baranka, by wieniec chwały otrzymać.

Ty serafów zdobisz chór

To fragment pieśni o św. Franciszku z Asyżu, który pamiętam z dzieciństwa. Kościół parafialny jest franciszkański, i co poniedziałek, po mszy wieczornej, było nabożeństwo w kaplicy Stygmatów św. Franciszka, połączone z ucałowaniem jego relikwii. Wtedy śpiewano właśnie tę pieśń, Witaj, Ojcze ukochany, co serafów zdobisz chór; ty Jezusa nosisz rany... Święty mojego dzieciństwa, niektórzy nawet myśleli, że zostanę franciszkaninem. Ale zaraz po Franciszku przyszła Teresa od Jezusa, i zwróciłem się do Karmelu. Ale... Może jednak św. Franciszek pozostał moim ojcem, jak Teresa matką.

Św. Franciszek przyniósł Kościołowi odpust Porcjunkuli, który wypada 2 sierpnia i związany jest z kościołem Najświętszej Maryi Anielskiej w Asyżu. Przywilej papieski rozciągnął ten odpust, zupełny, na wszystkie kościoły franciszkańskie.

Jakże miła jest niedziela, gdy proboszcza z nami nie ma

Czuć to wyraźnie. Inna atmosfera w kościele, można oddychać i nie martwić się brakiem uśmiechu, który to brak przynależy do kondycji ludzkiej. Nie ma tego Egnacjuszowego szczerzenia zębów. Co za ulga.

Nawet i to dało się znieść, że bombardowano nowymi świętymi. Nie lubię Piotra Jerzego Frassatiego, nie dogadałbym się z nim ani nie zaprzyjaźnił. Bo ja dogaduję się i zaprzyjaźniam np. ze św. Oswinem (7 wiek), św. Łucją (chyba wiek 3 lub 4) czy św. Teresą od Jezusa (16 wiek). Rozumiem ich sposób myślenia, ich język, ich drogę do Boga. I chciałbym, żeby mnie z tym zostawiono, a nie zmuszano do przyjaźni ze (świętym już) Frassatim. Przecież nie ma obowiązkowych świętych, każdy może przyjaźnić się z i czcić takich, którzy są mu bliscy.

Bardzo więc proszę: nie wpychajcie mi na siłę Frassatiego czy Acutisa. Są tacy, dla których oni będą bliscy, ja się do nich nie zaliczam. Zostawcie mnie w spokoju. I nie zachowujcie się, jakby to byli jedyni święci godni czci.

Chmielewska mi się znudziła. Czytam teraz Złotą muchę, ale nie wiem, czy przeczytam. A może hipomania się kończy?

Święta Teresa, pycha i tabletki

Teresa od Jezusa towarzyszy mi, w sposób świadomy, od klasy maturalnej. Weszła w moje sny i uczyła, jak odmawiać Ojcze nasz, aż otworzą nam bramy.

Już tylko 11 tabletek dziennie, a miałem nadzieję, że będzie tylko 9. No cóż, trudno.

Cytat, który Marya zaszczepiła dziś w mojej głowie, w czasie pewnej rozmowy: Bóg pysznym się sprzeciwia (Jk 4:6). Zdaję sobie sprawę z tego, że i ja bywam pyszny, oby mnie Bóg wybawić raczył, ale osoba, z którą rozmawiałem, była podręcznikowym (jeśli takie podręczniki istnieją) przykładem pychy. To pocieszające, że Bóg takim się sprzeciwia. Czy małostkowe? Nie wiem. Wiem, że Pismo Boże często o tym mówi.

Była cicha i piękna jak wiosna (ale nie chodzi o Maryję)

Święta nasza Matka Teresa, mimo że karmelitanka, była, jeśli można tak powiedzieć, dosyć obrotna i nieco wygadana: po prostu takie cechy były potrzebne jej w realizowaniu tego, czego chciał od niej Pan. Święta Klara, którą dzisiaj wspominamy, jest zupełnie inna: cicha, ukryta, niewiele jej słów zapisano, a przy tym jakże jest piękna. I mimo tych różnic obie są wielkimi świętymi, matkami zakonów oddanych kontemplacji.

A tak przy okazji, może ktoś zna dobrą książkę o świętej Klarze? Znalazłem kilka w sieci, ale nie wiem, która jest dobra i nie za słodka.

Pieśń nad pieśniami

Nasza święta Matka, Teresa od Jezusa, którą dziś z radością wspominamy, napisała komentarz do Pieśni nad pieśniami. Niestety, nie dochował się on do naszych czasów, ponieważ Teresa spaliła go, posłuszna poleceniu spowiednika. Widocznie pobożny ksiądz bał się tego, co kobieta może napisać o tym miłosnym poemacie.

Weterynaria

Pies ma ropne zapalenie gardła i lekkie szmery w oskrzelach. I gorączkę. Powinienem to zauważyć i iść do weta kilka dni temu. A tak, to teraz się martwię i odmawiam w kółko Pod Twoją obronę po grecku.

Dlaczego nie studiowałem weterynarii?

Miłość psa jest jedną z najcudowniejszych rzeczy na świecie. Pies jest w pewnym sensie wcieleniem miłości i sam Bóg się w nim odbija. Biedni ci, którzy nigdy tego nie doświadczyli lub nie zobaczyli. A nasza święta Matka Teresa od Jezusa powiedziała kiedyś: Nasze psy przemówią za nami na Sądzie Ostatecznym. Za nami lub przeciw nam...

Dziś już na pewno jest 15 października

Pomylone dni

Od wczoraj mi się wydawało, że dzisiaj jest 14, a jutro będzie 15, dzień naszej matki, świętej Teresy od Jezusa. Nie wiem, dlaczego tak myślałem, dopiero kalendarz mnie dzisiaj sprostował.

Dzień św. Josefa, potężnego Wspomożyciela w każdej potrzebie

Fac nos innocuam, Ioseph, decurrere vitam: sitque tuo semper tuta patrocinio. Alleluia.

Matko nasza, św. Tereso, któraś powiedziała, że nasze psy przemówią za nami na Sądzie Ostatecznym, także wstawiaj się za nami razem ze św. Josefem, którego tak kochałaś i czciłaś na ziemi.

Mnich kartuski powiada

Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przez wcielonego Syna (podkreślenie moje). Nasza Matka, święta Teresa, też podkreślała, że najpewniejszą drogą do Boga jest najświętsze Człowieczeństwo Chrystusa.

Poezja naszej Matki, św. Teresy

Miłość płonąca w głębi serca mego,
Ta miłość, która jest mym życiem, siłą —
Zamknęła w wnętrzu mym Więźnia Boskiego,
Aby się szczęście moje dopełniło.
Lecz bliskość Jego wzmaga me cierpienia
I mej tęsknoty rozpala pożogę,
Aby Go ujrzeć bez zasłon ni cienia!
Ja tym umieram, że umrzeć nie mogę.
O jakże długie jest ziemskie wygnanie!
Jakże tchną smutkiem te pustynne głusze!
Jakże bolesne w tym życiu konanie
I te kajdany, co skuwają duszę!
Tylko nadzieją, że skończą się męki
Ten ból wygnania opanować mogę.
Lecz chociaż ufam, płyną z duszy jęki:
Ja tym umieram, że umrzeć nie mogę.

Doktor Kościoła

W I nieszporach uroczystości naszej Matki, Teresy od Jezusa, mamy psalmodię z tekstów wspólnych o doktorach Kościoła. Takie też jest Wezwanie, i trochę żałuję, że nie wzięto go z tekstów o dziewicach: Uwielbiajmy Baranka Bożego, za którym idą dziewice. W każdym razie, z radością oddajemy cześć św. Teresie, która tak umiłowała Pana i wysławiała Jego zmiłowania. Niech nas obroni przed żarem piekła.

Próbuję znaleźć w sieci informację o tym, czy jako mieszkający z podeszłą już w latach matką mogę nie uczestniczyć w niedzielnej mszy. I nie mogę znaleźć. Jest o tym, że opiekujący się chorymi i niepełnosprawnymi mogą mszę opuścić, ale, póki co, matka jest zdrowa. Już bym naprawdę wolał, żeby kard. Nycz ogłosił dyspensę, biorąc pod uwagę liczbę zakażeń i strach, jaki to (we mnie przynajmniej) wywołuje. Wydaje mi się, że czytałem kiedyś o zwolnieniu z obowiązku mszy niedzielnej tych, którzy dla uzasadnionej przyczyny boją się zakażenia, ale też nie mogę tego znaleźć. Quid faciam? Iść na mszę i ryzykować, i denerwować matkę, czy zostać w domu?

Od głupich pobożności wybaw nas, Panie!

To słowa naszej matki, św. Teresy od Jezusa. Głupia pobożność, pozbawiona zdrowego rozsądku, nieoparta na rozumie, oświecanym przez Ducha Świętego, jest niedobra.

I jeszcze, żeby było paschalnie, fragment sekwencji na dzień dzisiejszy, z mszału rytu Sarum (tak, tak, na każdy dzień Oktawy osobna sekwencja była!):

    Vulnera satis toleravit dira,
transfixus clavis et lancea.
    Sic patiendo, mala gerens nostra,
descendit ad ima tartara.
    Hostis antiqui quo defringens arma 
revehit potens ampla ovando trophæa.
    Sicque devicta morte ac resumpta
carne resurgit victor die in tertia.

Karmelitański brewiarz

Dziś dzień naszej matki, św. Teresy od Jezusa. Zaprzyjaźniłem się z nią dawno, jeszcze w szkole podstawowej, i codziennie wzywam jej wstawiennictwa.

Troista, Jedyna Prawdo,

Pod przewodnictwem Teresy

Daj wejść na drogę do nieba, 

By wielbić Ciebie na wieki. (z modlitwy czytań)

Dwie antyfony

Dziś, w dzień św. Teresy od Jezusa, w karmelitańskim brewiarzu mamy dwie antyfony z pism Janowych, nawiązujące do dzieła św. Teresy, Twierdza wewnętrzna. Oto one:

• z psalmodii nieszporów: Pan ukazał mi Miasto Święte, mające chwałę Boga; * źródło jego światła podobne do kamienia drogocennego;
• do pieśni Maryi: Niech się nie trwoży serce wasze. * W domu Ojca mego jest mieszkań wiele; / idę przygotować wam miejsce.

W kolekcie zaś, która nawiązuje do innego dzieła Teresy, Drogi doskonałości, prosimy, abyśmy umieli karmić się duchową nauką św. Teresy i tak jak ona płonęli pragnieniem prawdziwej świętości. Prawdziwa świętość to taka, jakiej chce Bóg, a nie taka, jaką sobie sami, zbyt często, wymyślamy. I zdaję sobie sprawę, że to łatwo napisać, a trudno w codziennym życiu realizować...

I pieśń o świętej Teresie, na melodię Ludu kapłański:

Ref. Święta Tereso, Oblubienico Bożego Baranka, matko nasza, módl się dziś za nami!

1. Posłuchaj, córko, Król chwały pragnie twojego piękna, On ukochał cię miłością odwieczną, dał ci swoje serce.
2. Ogród Karmelu jest wonny mirrą i aloesem, Pan napoił cię ze źródeł mądrości, dał ci swego Ducha.

Klejnocik

Z brewiarza, na dzień św. Teresy od Jezusa (15.10):

Haec est dies, qua candidae

instar columbae, caelitum

ad sacra templa spiritus

se transtulit Teresiae,

Sponsique voces audiit:

Veni, soror, de vertice

Carmeli ad Agni nuptias;

veni ad coronam gloriae.

Czym będzie móc Cię oglądać?

Czyli fragment wiersza św. Teresy od Jezusa do św. Andrzeja Apostoła, z przypisami.

Gdy po skończonym tu dziele

staniemy wreszcie przed światłem*),

co będzie, skoro mógł Andrzej

powitać krzyż swój z weselem?**)

Rozkoszy musi wszak wiele

ukrywać nasza golgota!

Czym będzie móc Cię oglądać? (tłum. Marta Szafrańska-Brandt)

_________________________

*) Jeśli staniemy... obyśmy stanęli, Boże miłosierny!

**) Cf. dzisiejszą antyfonę do pieśni Zachariasza.

Sancta mater Teresia

Z okazji 500-lecia urodzin św. Teresy od Jezusa polscy karmelici (z obu prowincji) wydali cudowną płytę z karmelitańskim chorałem. Są na niej śpiewy mszalne z uroczystości św. Teresy, są pierwsze nieszpory tej uroczystości, są wreszcie karmelitańskie śpiewy ku czci Najświętszej Maryi, jak np. Flos Carmeli. Muzyka wspaniała! Do płyty dołączona równie cudowna książeczka (chociaż jest w niej trochę literówek w łacińskich tekstach), z tekstami śpiewów i zdjęciami m. in. z karmelitańskiej liturgii (od razu moją uwagę przykuł piękny kielich mszalny i kapa przy nieszporach). Bardzo się cieszę z tego prezentu od św. Teresy.

Mądrość jej głoszą narody, a Kościół sławi jej wielkość

Dzisiaj, w dzień św. Teresy od Jezusa, matki naszej, reformatorki Karmelu, czyta się w liturgii fragment z Listu św. Judy: Wy zaś, umiłowani, budując samych siebie, na fundamencie waszej najświętszej wiary, w Duchu Świętym się módlcie i w miłości Bożej strzeżcie samych siebie, oczekując miłosierdzia Pana naszego Jezusa Chrystusa, które wiedzie ku życiu wiecznemu (Jud 20-21). Śpiewa się po tym fragmencie responsorium: Jesteście świątynią Boga żywego * I mieszka w was Duch Boży. Świątynia Boga jest święta, a wy nią jesteście * I mieszka w was Duch Boży. W antyfonach zaś wspomina się niebiańskie Jeruzalem, Miasto Święte, napełnione blaskiem chwały Boga: to nawiązanie do obrazu duszy jako zamku, w którym mieszka Bóg, według Twierdzy duchowej św. Teresy.

Posłuchaj, córko, Król chwały pragnie twego piękna

Modlić się w Duchu Świętym i oczekiwać miłosierdzia Pańskiego. Być świątynią Bożą, wypełnioną obecnością Ducha Pańskiego.