Opiewaj, o nieśmiertelna

Zawsze wolałem Iliadę niż Odyseję. Do tego stopnia, że do tej pory nie mam krytycznego wydania Odysei. Jest ona przede wszystkim nudna, Odyseusz nie budzi sympatii. Dwie tylko rzeczy mnie interesują w Odysei: epizod z Kirke i tak zwana nekuia, czyli zaglądanie przez Odyseusza do krainy zmarłych. Tam mamy prawie całą mitologię streszczoną.

Dwa słowa

Mieliśmy dziś czytać fragment z Odysei, z księgi siódmej: Odyseusz zaczyna opowiadać swe dzieje Alkinoosowi i Arete, wspomina wyspę Ogygię, na której mieszka nimfa Kalypso, ta sama, która chciała Odysa obdarzyć nieśmiertelnością. Homer nazywa ją δεινὴ θεός (7:246); jeśli ktoś zna grekę, jakby w mgnieniu oka zobaczy rozmaite znaczenia przymiotnika δεινός, bardzo trudnego do przełożenia, a jednocześnie w jakiś niesamowity sposób tu pasującego. Ten przymiotnik znaczy: straszny, przerażający, niezmierny, wielki, dziwny, zadziwiający, cudowny, budzący cześć, budzący respekt... Jaka jest Kalypso? Parandowski w swoim przekładzie wybrał 'dziwna', i jakoś czuję, że to bardzo trafny wybór. Homer dalej pisze, że z Kalypso nie utrzymuje stosunków, nie obcuje, żaden z bogów ani z ludzi. Może dlatego nimfa tak łapczywie rzuciła się na Odyseusza? Kalypso, dziwna bogini, δεινὴ θεός, o pięknych warkoczach. Trudna do określenia, a przez to tak doskonale oddana tym przymiotnikiem.

Nieco dalej Odys opowiada o katastrofie swojego statku, uderzonego przez Dzeusa piorunem, ἀργῆτι κεραυνῶι (7:249). Jaki ten piorun jest? Oślepiający, świetlisty, jaśniejący, przeraźliwie biały, takie są znaczenia przymiotnika ἀργής, i to w tym przymiotniku widać i słychać, w owym jasnym jak czyste srebro arg-. To znaczenie jest, po prostu jest w tym słowie, nie mogłoby ono znaczyć nić innego.

Potęga słów.