Pokazywanie postów oznaczonych etykietą średniowiecze. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą średniowiecze. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 20 października 2025

Veratus

Byłem wczoraj na koncercie muzyki średniowiecznej zespołu Veratus. Namówiła mnie przyjaciółka. Ciężko mi było się zebrać i pójść, depresyjnie bardzo, ale cieszę się, że poszedłem. Muzyka szwedzka, hiszpańska, prowansalska, także i ogólnoeuropejska z tekstami łacińskimi, wszystko to było wspaniałe, żywe, ożywiające. Członkowie zespołu, w strojach i z instrumentami z epoki, całą duszę wkładali w wykonywanie tej muzyki, widać było, że sprawia im to niesłychaną radość. Pocieszyło mnie to bardzo.

Obok siedziała babeczka, która najpierw jadła czekoladę, a potem cały czas grała w coś na telefonie. Gdybym nie widział, to bym nie uwierzył, że można iść na koncert i zajmować się własnym telefonem. Takież to było uzależnienie?

A Huan w nocy znowu zesikał się na łóżko, może dlatego, że musiał na mnie czekać do późna (koncert był o 20:00).

wtorek, 18 marca 2025

Psalm 54

Z moją wczesnośredniowieczną mentalnością trudno mi zaakceptować fakt, że w brewiarzu powycinano z psalmów wiele wersetów jako nieodpowiednich dla współczesnej mentalności. Gniew, nienawiść i mordercze życzenia są w ludzkiej mentalności od zawsze, miał je i Psalmista, czy obecni ludzie są od niego inni, lepsi? Dzisiejszy psalm 54, pozbawiony jednego wersu, jest jakiś taki... nierówny? Trochę bezsensowny? Po co go tak okaleczono?

Byłem wczoraj w ZUS-ie. 26 osób w kolejce przede mną, zrezygnowałem. Poszedłem dziś rano, 6 osób przede mną, i bardzo miłe panie, które sprawdziły wszystko, o co poprosiłem, poinformowały, że list z decyzją wysłano wczoraj, wprawdzie ze złym kodem, ale mam nadzieję, że dojdzie. Póki co, modlę się ze św. Tomaszem: Dopóki nie zobaczę, nie uwierzę. Dziękuję wam, św. Dawidzie i św. Cuthbercie, za waszą pomoc.

środa, 11 maja 2022

Greenman

Greenmana znam właściwie tylko z Anglii i jej katedr, ale wydaje mi się, że wyśledziłem go i w Warszawie, w Pałacu Krasińskich. W każdym razie, tak to wygląda z dołu.

wtorek, 5 stycznia 2021

Na wigilię Epifanii, czyli Trzech Króli

Fragment 15-wiecznego, makaronicznego wiersza, w oryginalnej pisowni:

Thre kinges come on goid twelfth day,
stella mycante previa;
To seche that childe they tok the way,
portantes sibi munera.

A sterne forth ladde theis kinges all,
inquirentes Dominum;
Lying in an asse stall
invenerunt puerum.

For he was King of kinges heghe,
rex primus aurum optulit;
And also Lorde and King full right,
secundus rex thus protulit.

For he was God, Mon and King,
myrra mortem retulit:
He us all to Heven bring,
qui mortem Cruce voluit.

czwartek, 24 września 2020

Kolejny ideał na bruku

Pan Gawain jawił mi się zawsze jako zwierciadło rycerskich cnót, tymczasem w Roman du Graal (tym napisanym po cyklu Wulgaty*) przedstawiony został jako żądny zemsty morderca, który, aby zabić Erica, zabija najpierw jego konia, tak by Eric nie mógł się bronić.
__________
*) I nie chodzi tu o łaciński przekład Biblii.

wtorek, 30 lipca 2019

Śmierć i dama

Jeszcze jedno opowiadanie podobało mi się w tomie W hołdzie królowi: to Śmierć i dama Judith Tarr. Akcja toczy się we Francji po epidemii dżumy, która zdziesiątkowała średniowieczną Europę. Do wioski przybywa tajemnicza kobieta, która okazuje się pochodzić z Innego Świata (the Other World).

Judith Tarr studiowała filologię klasyczną, a doktorat zrobiła ze studiów średniowiecznych.

wtorek, 15 stycznia 2019

Miłosierdzie

Czytam Objawienia Bożej miłości Juliany z Norwich. Nigdy nie czytałem tego w całości. Cytat z lektury:
Cierpienie wydaje mi się być czymś przejściowym, gdyż oczyszcza nas i sprawia, że poznajemy siebie i zaczynamy modlić się o miłosierdzie.
Modlić się o miłosierdzie w cierpieniu. Czasami dopiero cierpienie uświadamia nam, że potrzebujemy miłosierdzia, że jest Ktoś większy od nas, i w Jego ręku są nasze losy.

poniedziałek, 6 listopada 2017

środa, 1 listopada 2017

Ze średniowiecznej Anglii

Sekwencja z rytu Sarum (czyli rytu Kościoła w Salisbury, najpopularniejszego w przedreformacyjnej Anglii) na uroczystość Wszystkich Świętych:
   Christo inclyto candida
nostra canant melodia agmina,
   Laudes omnibus dantia
sanctis per hæc sacrata festalia.
   Mariam primum vox sonet nostra,
per quam nobis vitæ sunt data præmia;
   Regina, quæ es mater et casta,
solve nostra per Filium peccamina.

   Angelorum concio sacra,
et archangelorum turma inclyta,
   Nostra diluant jam peccata,
præstando supera cœli gaudia.

   Tu, propheta, præco, lucerna,
atque plusquam propheta,
   In lucida nos pone via,
mundans nostra corpora.

   Apostolorum princeps
omnium, atque cuncta
juncta caterva,
   Jam corrobora vera,
quæsumus, in doctrina
plebis pectora.

   Stephane gloriose,
rutilans in corona,
sanctorumque martyrum turma inclyta,
   Fortia date corda,
corpora æque firma,
sacra ut hostem vincant rite spicula.

   Martine inclyte,
præsulumque omnis caterva,
   Suscipe nunc pia,
modo nostra clemens precata.

   Regina virginum præmaxima,
tu mater incorrupta,
virgo et gravida,
   Sacrata Domino et castitas,
nostras serva animas,
mundaque corpora.

   Monachorum veneranda suffragia
Omniumque sanctorum contubernia,
   Per precata assidua
nostra gubernent tempora,
   Nosque ducant ad superna
polorum vera gaudia;
   Subjungant pium agmina amen redempta.
Wzywa się w niej wstawiennictwa świętych: najpierw Matki Boskiej, potem aniołów, św. Jana Chrzciciela, Apostołów na czele ze św. Piotrem, męczenników z pierwszym pośród nich św. Szczepanem, św. Marcina z Tours jako pierwszego wyznawcę wraz ze świętymi biskupami, następnie raz jeszcze Matkę Boską, Królową dziewic wraz z dziewicami, i świętych mnichów. Układ podobny do tego, jaki mamy w hymnie jutrzni 1. listopada. Ciekawym melodii tej sekwencji.

A tu inna muzyka na dzisiaj, też z Anglii: renesansowa melodia do antyfony na wejście z mszy 1. listopada w kompozycji Williama Byrda.

Strasznie to oklepane, kiedy w kazaniach mówią, że dziś wszyscy mamy imieniny.

sobota, 13 maja 2017

Z tolkienowskiego kociołka

Gwiezdne wojny popchnęły mnie znów w kierunku Walii, i przy okazji znalazłem coś nowego. To fragment z historii Taliesina, walijskiego (archi)poety: Król Maelgwn uwięził Elphina, opiekuna Taliesina. Ten przybywa na dwór królewski, aby uratować Elphina, i śpiewa magiczną pieśń, wskutek której natychmiast zrywa się wicher i uderza w zamek z taką siłą, że król i dworzanie boją się, iż zamek może na nich runąć. Można powiedzieć, że wicher sprawił, iż cały zamek się zatrząsł w posadach. Maelgwn każe przyprowadzić Elphina z więzienia, a Taliesin śpiewa kolejną pieśń mocy, wskutek czego pękają kajdany na nogach Elphina.

Kto wie, ten wie, o co chodzi.

sobota, 22 kwietnia 2017

Sekwencja na dziś

Dziś w antyfonie do pieśni Zachariasza wspominamy powtórnie Marię Magdalenę, której pierwszej ukazał się Zmartwychwstały. Poniżej fragment sekwencji na sobotę w Oktawie Wielkanocy, z rytu Kościoła w Salisbury, najpopularniejszego rytu w średniowiecznej Anglii.
Mane prima sabbati
surgens Dei Filius,
   nostra spes et gloria,
victo rege sceleris,
rediit ab inferis
   cum summa victoria.
Cuius resurrectio
omni plena gaudio
   consolatur omnia.
Resurgentis itaque
Maria Magdalene
   facta est praenuntia;
ferens Christi fratribus,
eius morte tristibus,
   exspectata gaudia.

sobota, 24 września 2016

Z bardzo dawnych czasów

Taka była antyfona do Magnificat w sobotę Suchych dni wrześniowych w liturgii przedtrydenckiej: Abraham et semen eius usque in saeculum magnificat Dominum.

Kość wyraźnie się zrasta, zrobiła się na niej jakby bulwa, zgrubienie, w miejscu dotychczasowego ubytku. Eru jest miłosierny.

Sent from my tablet. We are Borg. You will be assimilated.

sobota, 20 sierpnia 2016

Zoologia i botanika teologiczna

Co podtrzymuje niebo?
— Ziemia.
Co podtrzymuje ziemię?
— Woda.
Co podtrzymuje wodę?
— Skała.
Co podtrzymuje skałę?
— Cztery skrzydlate zwierzęta, Mateusz, Marek, Łukasz i Jan.
Co podtrzymuje cztery zwierzęta?
— Ogień.

Co podtrzymuje ogień?
— Otchłań.

Co podtrzymuje otchłań? 
— Drzewo, które przed początkiem świata legło u podstawy i wszystko w sobie zawiera, to jest Pan, Bóg nasz. (z 10-wiecznej Rozmowy Hadriana i Epikteta)

wtorek, 9 lutego 2016

Nigdy nie jest sam


Kto się modli, nigdy nie jest sam, mówił Benedykt XVI. Zawsze są przy nas nasi przyjaciele, święci Boży. Dziś wspominamy jednego z nich, św. Teilo z Walii, mnicha i biskupa. Żył w szóstym wieku, był założycielem klasztorów i kościołów, m. in. pierwszego kościoła w miejscu, gdzie obecnie znajduje się katedra Llandaff. W średniowieczu na jego grobie składano uroczyste przysięgi. Z jego imieniem związany jest też, znajdujący się obecnie w Lichfield, Ewangeliarz św. Chada, którego piękno porównać można ze sławnymi ewangeliarzami z Lindisfarne i Kells. Na marginesach tego Ewangeliarza można znaleźć najstarsze zapisane po starowalijsku zdania. W Bretanii, św. Teilo jest patronem koni i jabłoni.

sobota, 24 października 2015

Mistrzowie sprzed wieków

Spod ich ręki wyszły te wspaniałe brosze i zapinki, z 7. i 8. wieku.

anglosaska

anglosaska

na wzór anglosaskiej z Kentu

skandynawska

longobardzka

frankijska

frankijska

frankijska

 
frankijska


frankijska

frankijska

wtorek, 21 kwietnia 2015

Cruces gemmatae

Kocham te średniowieczne krzyże, ozdobione drogimi kamieniami, jak w wizji staroangielskiego poety. Szkoda, że już ich w kościołach nie można zobaczyć. Takie piękne, chwalebne, swym blaskiem ukazywały Zmartwychwstanie, swym kształtem Mękę Pana.







a to współczesny przykład crux gemmata, można kupić za ok. 100 funtów...

piątek, 6 maja 2011

Serius ocius...

Właśnie przeczytałem tzw. CFP (call for papers), na konferencję organizowaną przez Southern African Society for Medieval and Renaissance Studies. Temat jest bardzo ciekawy: ‘Mortality and Imagination: The Life of the Dead in the Middle Ages and the Renaissance’.

I przypomniałem sobie, że na ostatnich zajęciach, kiedy rozmawialiśmy o wiośnie i śmierci (vide Horacy), i pojawiła się wzmianka o Manach, bracia nowicjusze zdziwili się, iż można bać się zmarłych i ich świata.